Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 45

Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 45
Merking og sannleikur Hugur augljóst að setningarnar muni ekki vera samhljóma á þennan hátt. En þegar kemur að setningum um tilgang, ástæður, trú eða fegurð þá vit- um við naumast hvar á að byrja. Aðra leið til að skilgreina hlutlægar upplýsingar má finna í raun- hyggju í þekkingarfræði. Við tilgreinum hvaða áhrif það gæti haft á mögulega reynslu ef setning er sönn eða ósönn og þar með höfum við sagt allt sem máli skiptir um merkingu setningarinnar. Hér höfum við sannreynslukenninguna um merkingu þótt orðalagið komi í stórum dráttum frá C.S. Peirce. Þessi kenning leggur merkingu eða staðhæfingu setningar að jöfnu við þær upplýsingar sem hún lætur í té, hins vegar er það fylki möguleika sem máli skiptir heild mögulegrar sundurgerðar og samlagningar ólíks áreitis á skynfærin. Sumir þekkingarfræðingar flokka þessa möguleika með hliðsjón af sjálfskoðun á skyngögnum (e. sense data). Aðrir og meira náttúrulega þenkjandi þekkingarfræðingar líta til örvunar taugafruma; þær taugafrumur sem eru örvaðar eru sam- bærilegar við svarta punkta í tvítóna mynd. En hvora leiðina sem við fórum þá lendir hugmyndin um staðhæfingar eða reynslumerkingu í ógöngum. Vandræðin byrja eins og við munum sjá, þegar farið er að deila vitnisburði skynfæranna niður á tilteknar setningar. Að tilgreina reynslumerkingu Hugsum okkur að niðurstaða tilraunar stangist á við viðtekna kenningu í einhverri grein raunvísinda. Kenningin er safn ólíkra tilgátna, eða þannig má að minnsta kosti líta á hana. Tilraunin sýnir ekki meira en að allavega ein af þessum tilgátum er röng, hún sýnir ekki hvaða tilgáta það er. Það er einungis kenningin í heild sem verður studd eða hrakin með athugun eða tilraun, ekki einstaka tilgátur. Hversu víðtæk er vísindakenning? Engin grein vísindanna er alger- lega einangruð frá öllum öðrum. Hversu ólíkar sem vísindagreinar kunna að vera má búast við að báðar styðjist við rökfræði og stærðfræði auk ýmissa hversdagslegra hugmynda um hreyfingu hluta. Sú hugmynd að gögn eða vitnisburður miðist alltaf við heildarkerfi vísindanna, hversu losaralegt sem það kann að vera, er vissulega langsótt en hún er ekki fráleit. Gögn sem stangast á við tiltekið kerfi eru ekki gögn gegn einni setningu frekar en annarri heldur má bregðast við þeim með því að breyta ólíkum hlutum kerfisins. Hér er rétt að huga að einni mikilvægri undantekningu: Athugun er vissulega vitnisburður sem styður setningu sem lýsir athuguninni sjálfri °g gegn setningu sem segir til um hið gagnstæða. En jafnvel hér getur 43
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.