Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 42

Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 42
Hugur W.V. Quine ósannindi. Eins mætti segja að það sem virðist vísun til staðreyndar handan við snjóinn og lit hans sé ekki annað en orðalag. Gott og vel, svo lengi sem við getum litið þannig á málið hef ég ekki yf- ir neinu að kvarta. En innan heimspekilegrar rökfræði er tilhneiging sem ekki er hægt að afgreiða með þessum hætti. Hér hafa menn farið af- vega hvað varðar merkingu setninga frekar en staðreyndir. Merking setningar er kölluð staðhæfing1 og á hana er litið sem sértækan hlut með sjálfstæða tilvist. Þessar staðhæfingar frekar en setningarnar sjálfar eru sagðar sannar eða ósannar. Og þessar staðhæfingar eru það sem fólk veit eða trúir eða efast um eða finnst augljósar eða ótrúlegar. Umburðarlyndi heimspekinga í garð staðhæfinga á að einhverju leyti rætur í tvíræðni orðsins 'staðhæfing'. Orðið er stundum einfaldlega not- að yfir setningarnar sjálfar, staðhæfandi setningar (e. declarative sentences); og svo gera sumir þeirra sem nota orðið yfir merkingu setn- inga ekki skýran greinarmun á setningum og merkingu setninga. Þegar ég ræðst gegn staðhæfingum á næstu blaðsíðum þá beini ég auðvitað spjótum mínum að staðhæfingum sem merkingu setninga. Sumir heimspekingar sýna lofsverða feimni þegar kemur að staðhæf- ingum í þessum hlaðna skilningi og hafa í þess orðs stað hallað sér að orðinu 'fullyrðing' (e. statement). Spurningin sem ég spurði í upphafi þessarar greinar ber merki þessarar óljósu notkunar orðsins. Hversdags- leg notkun mín á orðinu 'fullyrðing' í fyrri bókum er ekki óljós með sama hætti, þar notaði ég orðið einfaldlega yfir staðhæfandi setningar, eins og þar er ljóst. Síðar hætti ég að nota þetta orð vegna þess að í Oxford fóru menn að nota það yfir athöfhina að fullyrða eitthvað. Tilvísun í fullyrð- ingar í þessum tilvikum, frekar en staðhæfingar, skýrir ekkert. Eg mun ekki segja meira um fullyrðingar, en snúa mér að staðhæfingum. Þegar heimspekingar hleypa staðhæfingum inn í verufræði sína, hvort heldur það er fyrir athugunarleysi eða vegna yfirdrifinnar gestrisni, þá líta þeir gjarnan svo á að það séu staðhæfingar frekar en setningar sem eru sannar eða ósannar. Þeim finnst að þeir spari sér eitt skref með þessu. Rifjum upp að Þjóðverjinn segir sannleikann svo fremi (1) 'Der Schnee ist weiss' þýði að snjór sé hvítur og (2) snjórinn sé hvítur. Stað- hæfingasinninn sparar sér skref (1). Staðhæfingin að snjór sé hvítur er sönn svo framarlega sem (2) snjór er hvítur. Svo einfalt er það. Staðhæf- 1 'Staðhæfing' er þýðin á enska orðinu 'proposition'. Stundum hefur orðið 'yrðing' verið notað sem þýðing á 'proposition' en sú þýðing hefur þann galla að 'yrðing' er dregið af'orð' en staðhæfingar eru óháðar orðum eða tilteknum tungumálum. Orðið 'staðhæfing' hefur ennfremur þann kost að vera samstofha orðinu 'staðreynd' en staðhæfingar og staðreyndir eru náskyldar - ef þær eru þá til. [þýð.] 40
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.