Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 20

Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 20
Hugur Logi Gunnarsson svarað með því að við ættum ekki að gera það vegna þess að það væri særandi fyrir viðkomandi persónu. En þetta er augljóslega ekki nægilegt svar. Það er ekki nóg að réttlæta beitingu á inntakshugtaki eins og sær- andi í ákveðnu tilfelli; það verður líka að réttlæta það að nota hugtakið yfir höfuð. Þetta má skýra með samanburðardæmi. Er það synd að myrða annan mann? Jafnvel fyrir þá sem eru trúlausir, er það vissulega siðferðilega fordæmanlegt að fremja morð. En trúleysingjar geta ekki leyft sér að nota hugtakið synd. Synd er trúarlegt hugtak. Með því að nota hugtak- ið væru þeir um leið að skuldbinda sig til að fallast á alls konar trúar- legar forsendur sem þeir hafna sem trúleysingjar. Til þess að geta gagnrýnt athöfh einhvers með réttu sem synd, er því ekki nóg að athafh- ir hans falli undir þetta hugtak, það verður líka að vera góð ástæða til að nota hugtakið synd yfir höfuð. En dæmið um synd var einungis samanburðardæmi. Sama gildir um hugtakið særandi og öll önnur hugtök. Tilvísun til hugtaksins særandi nægir ekki til að sýna að það sé skynsamlegt að gera eitthvað eða láta það ógert, nema notkunin á hugtakinu sjálfu geti verið réttlætt. En hver gæti nú verið inntaksréttlætingin á því að nota hugtakið særandi? Ein tegund af réttlætingu felst í því að vísa til annarra hugtaka sem tengj- ast þessu hugtaki. Athafnir sem eru særandi eru oft líka auðmýkjandi, móðgandi, niðurlægjandi, ruddalegar, dónalegar eða ókurteislegar. Við gætum því réttlætt gagnrýni okkar á athafnir fyrir það að vera særandi með því að segja til dæmis að þessar athafnir séu oft einnig auðmýkjandi og að segja að við höfum þegar ástæðu til að gagnrýna athafnir fyrir það að vera auðmýkjandi: Særandi athamir eru gagnrýniverðar vegna þess að særandi athafnir eru oft einnig auðmýkjandi. Ef hugtökin móðgandi, niðurlægjandi o.s. frv. tengjast særandi með svipuðum hætti, höfum við þar með býsna góða ástæðu til að gagnrýna athafnir fyrir það að vera særandi. Þessa tegund af réttlætingu mætti kalla „tengslaréttlætingu": Við höfum góða ástæðu til að nota hugtakið særandi til að gagnrýna at- hafnir vegna tengsla þess við önnur hugtök sem við höfum þegar ástæðu til að nota til að gagnrýna athafnir. Nú er það ljóst að tengslaréttlæting getur ekki verið fullnægjandi rétt- læting á neinu hugtaki. Jafnvel þótt hugtakið særandi sé tengt þeim hugtökum sem ég nefndi, er það ekki sama hugtakið. Það er því vel hugs- anlegt að til séu athafnir sem eru særandi án þess að vera auðmýkjandi, niðurlægjandi o.s.frv. Til þess að réttlæta að nota hugtakið særandi en ekki einungis öll hin hugtökin, verður að sýna fram á að góð ástæða sé til að gagnrýna athafnirnar fyrir að vera særandi einnig í þessum tilfell- um. Að mínum dómi er réttlætingin í þessum tilfellum engin önnur en 18
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.