Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 18

Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 18
Hugur Logi Gunnarsson möguleikanum: Ef forsiðferðilegu undirstöðurnar eru ekki nauðsynleg- ar, þá hefur Habermas þar með gefið þá kröfu grunnhyggjunnar upp á bátinn að siðferðið þarfnist forsiðferðilegrar réttlætingar.21 Inntakskenning um skynsemi Rök mín hér hafa ekki einungis verið rök gegn Habermas. Þau hafa um leið verið rök fyrir and-grunnhyggju; fyrir þeirri afstöðu að það sé nóg að vísa t.d. til niðurlægingar fórnarlambsins til að réttlæta fordæmingar á pyntingum og að engin þörf sé á forsiðferðilegri réttlætingu. En þetta hafa ekki bara verið rök fyrir and-grunnhyggju, heldur líka fyrir inn- takshyggju. Hvað er nú átt við með því að kalla þá skoðun sem ég hef verið að verja „mnía/jshyggju"? Til að skýra það er ekki nauðsynlegt að skilgreina muninn á inntaki og formi. I fyrsta lagi mundu flestir segja að mæli- kvarðar eins og auðmýking, niðurlæging, sársauki séu ekki formlegir mælikvarðar. I öðru lagi er það er ekki mitt hlutverk að skilgreina mun- inn á formi og inntaki. Forsvarsmenn formhyggju telja það sérstaklega mikilvægt að réttlætingar byggist á forminu einu saman.22 Og sam- kvæmt öllum tegundum formhyggju sem ég þekki teljast þeir mæli- kvarðar sem ég nefhdi ekki vera formlegir. Ef þeir mælikvarðar sem ég hef nefht teldust formlegir samkvæmt einhverri nýrri skilgreiningu á formhyggju, þá hefði ég ekkert á móti slíkri formhyggju.23 Nú aðhyllist ég ekki einungis inntakskenningu um siðferðilegar ástæð- ur, heldur einnig um skynsamlegar ástæður (inntakshyggja er kenning um skynsemi). Til að skýra hvað felst í því að aðhyllast inntakskenningu um (að því gefnu að þær séu góðar og gildar, sem ég dreg reyndar í efa um sum- ar þeirra). Það má vel vera að forsiðleg rök séu gagnleg t.d. til að sannfæra sið- leysingjann. Eg gagnrýni hér einungis þá skoðun grunnhyggjumanna að sið- ferðilegar ástæður eins og þær sem ég hef nefht geti ekki staðið á eigin fótum, heldur teljist einungis góðar ástæður ef undir þær er rennt forsiðferðilegum grunni. Það er þessi skoðun grunnhyggjumanna sem afskræmir siðferðið og skynsemina. Þessari skoðun grunnhyggjumanna má hafha án þessa að draga í efa að einnig séu til forsiðferðilegar ástæður til að fordæma t.d. pyntingar. Sjá bls. 201-202. 21 Rökfærslu mína fyrir því að siðferðið þarfhist ekki forsiðlegrar réttlætingar að hætti Habermas er að finna í heild sinni í kafla 13. 22 Vegna spurningar Mikaels M. Karlssonar eftir fyrirlesturinn, skal bent á að formhyggja heldur því fram að mælikvarðar á skynsemi athafha séu eingöngu formlegir. Inntakshyggjan neitar þessu, en neitar því ekki að sumir slíkra mæli- kvarða séu formlegir (sjá bls. 230-231). 23 Sjá bls. 20-21, 230-231. 16
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.