Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 27

Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 27
Heimspeki margfalds persónuleika Hugur röklegum möguleikum sem eru hvorki staðreyndir né náttúruvísinda- legir möguleikar. Það skiptir t.d. ekki máli fyrir spurninguna „Hver er Dr. Jekyll?" hvort það er í raun og veru til drykkur sem breytir honum í Mr. Hyde. Sama gildir auðvitað um vísindaskáldskap eins og Star Trek. ímyndunaraflið dregur hversdagslegan sjálfsskilning okkar í efa. Talsvert hefur verið skrifað um margfalda persónuleika. Ian Hacking - í bók sinni Rewriting the Soul - hefur sýnt fram á að hér sé um samfélags- legt fyrirbæri að ræða, þ.e.a.s. Hacking færir rök að því að fyrirbærið „klofinn persónuleiki" hafi orðið til við ákveðnar samfélagslegar aðstæð- ur og þegar búið hafi verið að finna þessu fyrirbæri nafn og greiningu hafi tilfellum fjölgað til muna. Ertu eitthvað að velta fyrir þér slíkum vandamálum? Eg fjalla ekki bara um persónur í skáldsögum heldur líka um fólk sem er talið falla undir sjúkdómsgreininguna margfaldur persónuleiki sem var áður kölluð á ensku „multiple personality disorder" og er nú kölluð „dissociative identity disorder". Ég er sammála Hacking um að ekki megi líta á þessa og aðrar geðlæknisfræðilegar greiningar sem náttúru- vísindaleg rök fyrir einni tiltekinni kenningu um mannshugann. Marg- faldur persónuleiki er mjög umdeild greining, en setjum sem svo að sýnt hafi verið fram á með óyggjandi hætti að hún sé góð og gild geðlæknis- fræðileg greining. Þar með hefur ekkert verið sagt um það hvaða frum- spekilega skilning beri að leggja í persónuleika eins og hugtakið er notað í þessari greiningu. Þess vegna styðst ég ekki við skrif um margfaldan persónuleika sem náttúruvísindaleg rök fyrir heimspekilegri kenningu. Eg hef áhuga á þeim sem túlkun manna á slíkum fyrirbærum; sérstaklega hef ég áhuga á sjálfsskilningi fólks með margfaldan persónuleika. Þetta fólk skilur sjálft sig oft með þeim hætti sem ég lýsti áðan með dæminu af Dr. Jekyll og Mr. Hyde. Það gefur persónuleikunum nöfn, eins og „Brynhildur" og „Guðrún". Þegar manneskja upplifir sig sem Guðrúnu lítur hún á Bryn- hildi sem annan sjálfstæðan einstakling og segir þess vegna „ég" þegar hún er að tala um Guðrúnu og „hún" þegar hún er að tala um Brynhildi. Þessi sjálfsskilningur vekur upp margar heimspekilegar spurningar. Hvernig má gera grein fyrir honum þannig að hann sé samkvæmur sjálf- um sér? Hvað felst í því að líta á sálarástand sem sitt eigið sálarástand? I hverju felst eining sjálfsvitundarinnar og hvernig tengist hún sam- bandi einstaklingsins við líkama sinn? Það eru slíkar heimspekispurn- ingar sem ég hef áhuga á. Eg mun ekki halda því fram að svör mín við þessum spurningum séu endilega góð greinargerð fyrir því hvað felst í sjálfsskilningi fólks sem er greint með margfaldan persónuleika. En ég 25
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.