Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 88

Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 88
Hugur Atli Harðarson manna. Þær voru samþykktar af mönnum sem bjuggu að sameiginleg- um menningararfi, höfðu lesið sömu Biblíuna og sömu latínuskruddurn- ar og áttu nógu margt sameiginlegt til að geta náð samkomulagi. Það er engin ástæða til að ætla að allir menn séu fáanlegir til að fallast á þess- ar sömu leikreglur. Til að menn nái samkomulagi um leikreglur þurfa þeir að vera sammála um sum lífsgildi og þegar leikreglurnar eru orðn- ar til geta þær stuðlað að enn víðtækara samkomulagi um gildismat. Op- in, lýðræðisleg samfélög þar sem mannréttindi eru í heiðri höfð ýta und- ir gildismat sem leggur áherslu á einstaklingseðli, frelsi og sjálfstæði. Ég held að Hegel hafi fyrstur manna bent á hvernig þetta samspil leik- reglna og lífsgilda gefur vestrænum ríkjum þann styrk sem þau hafa (Réttarspekin §262). Þegar ég segi að ekki séu ástæður til að ætla að allir menn fáist til að samþykkja þær leikreglur sem eru undirstaða lýðræðislegra stjórnar- hátta er ég ekki að útiloka að hægt sé að styðja þær gildum rökum, að- eins að benda á að upphaflega byggðust rökin fyrir þeim á forsendum sem menn hefðu ekki fallist á nema vegna þess að þeir höfðu svipað gild- ismat. Rök sem knýja þorra manna til samþykkis eru enn ekki fullmót- uð. Viskufuglinn flýgur á kvöldin eins og Hegel sagði í formála Réttar- spekinnar. Leikreglurnar sem Sigríður og Vilhjálmur ræða um byggja á tilteknum lífsgildum og þær ýta líka undir visst gildismat. Raunar virðist mér að þau geri sér þetta ljóst þó þau hiki við að draga af því rökréttar ályktan- ir. Sigríður segir t.d.: „Siðfræðikennsla sem hefur siðferðilegt sjálfræði að leiðarljósi hangir því ekki í lausu lofti, eins og lífsgildasinnar óttast, heldur miðlar hún með óbeinum hætti hugsjónum lýðræðissamfélagsins og réttarríkisins um réttlæti, samstöðu, frelsi og umburðarlyndi" (bls. 86-7) og Vilhjálmur segir „leikreglur [standa] vörð um mikilvæg gildi og lífsgildi eru oft sett fram í formi siðareglna" (bls. 146). Sigríður varar við því (bls. 80) að siðfræðikennsla snúist um að inn- ræta nemendum lífsgildi og Vilhjálmur tekur í sama streng þar sem hann segir um siðfræðikennslu á grunnskólastigi: „Það væri í samræmi við frjálslyndisstefnuna að haga henni þannig að nemendur lærðu að rökræða þær leikreglur sem þeir rækjust á í samskiptum sínum fremur en að boða þeim tiltekin lífsgildi" (bls. 151). Ég get tekið undir þetta með þeim ef því er bætt við að siðfræðikennsla eigi ekki heldur að innræta nemendum leikreglur enda sé ég ekki betur en lífsgildum hljóti alltaf að vera laumað með ef mönnum eru innrættar siðferðilegar reglur. Eins og ég gerði grein fyrir í fyrri hluta þessa erindis hljóta skólar að innræta nemendum sínum siðferðilega kosti og vinna gegn andfélags- legri og ósiðlegri hegðun og hugsunarhætti eins og einelti eða skemmd- 86
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.