Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 116

Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 116
Hugur Jón Ólafsson Þessi gagnrýni er að mínu mati léttvæg. Þó að vissulega sé hægt að saka Rorty um að gera lítið úr þessum greinarmun og þar með lítið úr muninum á sannleika og samkomulagi í vísindum, þá er staðreyndin sú að Rorty er aðallega að hugsa um þann greinarmun sem einstaklingur eða samfélag getur gert á réttlættu og sönnu: Það eina sem ég get hugs- anlega vitað um skoðun er hvort hún er vel eða illa rökstudd. Það er af því og engu öðru sem ég dreg þá ályktun að hún sé sönn eða ekki sönn. Þannig bendir Rorty okkur á að sá greinarmunur sem við gerum á sannri skoðun og vel réttlættri skoðun sé ekki greinarmunur sem hægt er að beita á niðurstöður vísinda. Enginn mælikvarði á niðurstöður okk- ar er æðri en sá sem beitt er í raun við að samþykkja þær eða hafha þeim. Þannig er fáránlegt að halda því fram að einhver tiltekin aðferð, hver svo sem hún er, sem fer viðurkenndar leiðir til að komast að niður- stöðum sem svo verða viðurkenndar skoðanir, sé í grundvallaratriðum ólík öðrum aðferðum til að gera það sama. Sá mælikvarði sem hægt er að hafa á aðferðir hlýtur því að snúast um gæði niðurstaðna þeirra. Þannig er niðurstaða Rortys sú að ein rannsóknaraðferð taki annarri fram í því að niðurstöður hennar standist gagnrýni betur en niðurstöð- ur annarrar aðferðar.10 Raunar er það oft svo að vísindamenn sjálfir, það er þeir sem ekki eru því lærðari í kenningum heimspekinnar, eiga ekki í neinum vandræðum með að sjá aðferð vísindanna í þessu hógværara ljósi, sem orðræðu af ákveðnu tagi, með sínum kostum og göllum frekar en sem þá orðræðu er best hafi höndlað sannleikann eða veruleikann. Deilan um vísindi er að hluta afieiðing af tryggð við ýmsar kreddur heimspekinnar frekar en að hún sé til marks um að vísindin þurfi að verja í heild sinni. Pragmatist- ar komu mjög glögglega auga á þetta fyrir um 100 árum og það á jafn vel við nú: Vísindastríðin eru varnarstríð heimspekinnar frekar en vís- indanna.11 Andsvör Rortys í Rorty and his Critics sýna vel að þótt Rorty sé vissu- lega afstæðishyggjumaður er ekki þar með sagt að hann sé andvísinda- legur heimspekingur. Þetta verður enn ljósara þegar bókin er borin sam- an við The One Culture? Það sem Rorty hefur um og við vísindin að segja eru fyrst og fremst varnaðarorð. Öfgakennd vísindahyggja verður til af þeirri blekkingu að vísindin marki aðferðafræðileg endalok sannleiks- leitarinnar, eins og við hefðum í vísindunum hreppt sannleikann í skiln- ingi aðferðar. Rorty hafnar ekki vísindalegri aðferð þó að hann taki und- 10 Sjá Richard Rorty, 1999 Philosophy and Social Hope Harmondsfarth: Penguin, bls. 38. 11 Sjá Jón Ólafsson, 2000 Conflict and Method: An Essay on Dewey Columbia Un- iversity, doktorsritgerð bls. 63-77. 114
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.