Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 97

Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 97
Lífsgildi og orðræða siðfræðinnar Hugur búa til skilgreiningar. Þetta gerir siðfræðingana að þátttakendum í ýmsum flækjum og áætlunum sem varða stjórn og uppbyggingu samfé- lagsins. Undir slíkum kringumstæðum hljóta siðfræðingar að þurfa að stilla sig um að reka málstað einna verðmæta frekar en annarra. En allt önnur lögmál hljóta að gilda þegar við horfum til gagnrýnishhitverks siðfræðinnar. Siðfræðingar eiga að benda á veilur, gloppur og margvís- legt siðleysi sem fram kemur í samlífi manna, meðferð valds, ákvörðun- um hins opinbera. Þeir eiga að gagnrýna stofhanir og þeir eiga að sjá í gegnum orðagjálfur og uppskafningshátt. Mér finnst erfitt að sjá hvernig siðfræðin getur í senn haldið þessu gagnrýna hlutverki sínu og líka takmarkað sig við að skýra skilyrði sanngjarnra leikreglna. Hlýtur ekki sjálfsyfirvegun samfélags, samfé- lags sem vill halda upp sjálfsgagnrýni, að beinast að gildismati þess rétt eins og að leikreglunum? Eg held að það skipti líka máli að umræða um leikreglur snýst oft í raun um lífsgildi, til dæmis um þá spurningu hvaða verðmæti séu eftirsóknarverð fyrir samfélagsheildina. Hver eru þau gæði sem samfélaginu ber að sækjast eftir, hver eru hin raunverulegu gæði? Hlýtur ekki samfélagsumræðan alltaf að snúast um slíka hluti? Svo nefnd séu dæmi úr íslenskum veruleika - við erum sífellt að fást við spurningar á borð við: Eru samfélagsleg verðmæti fólgin í því að föst búseta sé sem víðast um landið? Ef svo er, getum við samt fórnað þess- um verðmætum fyrir önnur verðmæti, til dæmis peninga? Getum við borið saman gjörólík gæði eins og til dæmis fjárhagslegan ávinning og óspillta náttúru? Öll samfélög, stofnanir og fyrirtæki manna standa frammi fyrir ákvórðunum þar sem verðmæti rekast á. Eg er illa svikinn ef það er ekki verkefni siðfræðinnar að glíma við spurningar sem verða til vegna slíkra árekstra. Gagnrýnisleysi siðfræðinnar er því miður dapurleg staðreynd víða í vestrænum samfélögum. Heimspekingar, siðfræðingar og aðrir láta oft stjórnmálamenn, stundum blaðamenn eða sérhæfða baráttumenn af ýmsu tagi um alla raunverulega þjóðfélagsrýni. Sjálfir stilla þeir sér upp sem einskonar sérfræðingar, kennarar eða ráðgjafar. Þetta er auðvitað ekki algilt en algengt og hér á landi virðist mér þróunin vera sú að heim- spekingar hverfi inn í hlutverk ráðgjafans. Þetta er að mínu mati óheillaþróun því að þó að vel meinandi og vandvirkir ráðgjafar séu gíf- urlega mikilvægir þá er hvöss og óvægin heimspekileg gagnrýni ómiss- andi. Heimspekingar eiga að stuðla að rökræðum frekar en sáttum. Þessi aðfinnsla mín varðar eitt einkenni bókarinnar: Margir höfund- anna eru alltof uppbyggilegir. Framsetning þeirra er fáguð og stíllinn vandaður og þeim er mjög í mun að sýna lesandanum fram á að gagn sé að siðfræði. Titill bókarinnar gefur tóninn: Hvers er siðfræðin megnug? 95
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.