Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 50

Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 50
Hugur W.V. Quine gagnast jafn vel og (1), þar sem Tommi gæti vel dregið í efa að allir hjörtungar séu nýrungar en samt haldið að allir hjörtungar hafi hjarta. Og (2) hefur þann kost að vera á saklausara máli en (1) sem reiðir sig á tilbúin skilning á nauðsyn. En allt um það, sakleysi er eitt, skýrleiki er annað. Þó svo að orðið 'heldur' eins og það kemur fyrir í (2) sé hversdags- legt þá erfir það alla torræðni hugmyndanna um samheiti og jafhgildi, og meira til. Orðið 'heldur' getur tæpast talist hversdagslegra en hugtakið um jafn- gildi. Það er ekki eins og jafhgildi sé nýtt og tæknilegt hugtak sem verði að umorða í hversdagslegu tali. Öðru nær, orðið sjálft er hversdagslegt þrátt fyrir torræðnina. Hugmyndin um jafngildi, jafngilt inntak, virðist vel skiljanleg eins og hún kemur fyrir, þar til kafað er í hana. Á endan- um er þetta einungis gagnkvæm leiðing, og leiðing er einungis afleiðsla. Umkvörtunarefnið er ekki að þessar hugmyndir séu framandi heldur að þær eru óskýrar. Ætti að gefa öll þessi hugtök upp á bátinn í alvarlegum vísindum? Að verulegu leyti hygg ég að svo sé. Eg vil halda í tiltekin hugtök um jafh- gildi og afleiðslu sem einskorðast við rökfræði. Að auki hafa þessi hug- tök samhengisbundna notkun sem skýrir að miklu leyti daglega gagn- semi þeirra; við tölum um jafhgildi eða afleiðslu með hliðsjón af tiltekn- um upplýsingum sem óbeint er gert ráð fyrir. En þessi notkun, sem gera má hæfilega skýra grein fyrir, kemur að engu gagni við að afmarka stað- hæfíngar. Kenningin um staðhæfingar virðist að vissu leyti gagnslaus jafnvel þótt við hefðum lausn á afmörkunarvandanum. I slíkri lausn fælist hæfi- leg skilgreining á jafhgildi setningar, og því þá ekki að láta setningar og jafhgildi nægja en leyfa staðhæfingunum að sigla sinn sjó? Kjarni máls- ins er að staðhæfingar hafa verið teknar sem skuggamyndir setninga, ef ég má nota myndlíkingu frá Wittgenstein. í besta falli gefa þær okkur ekkert umfram setningarnar sjálfar. Vilyrði þeirra um eitthvað meira stafar af því að við gerum ráð fyrir að þær megi afmarka á einhvern þann hátt sem á sér enga samsvörun meðal setninga. Af skuggamynd- unum hefur sprottið óskhyggja. Sannleikur og uppfærsla4 Þeir heimspekingar sem hallast að staðhæfingum hafa sagt að þær séu nauðsynlegar vegna þess að sannleikur sé einungis skiljanlegur sem eig- inleiki staðhæfinga en ekki setninga. Þessu mætti svara á þann hátt að 4 Semantic ascent er þýtt sem uppfærsla. [þýð.] 48
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.