Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 112

Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 112
Hugur Jón Ólafsson hvort hægt væri að fá svo ómerkilegt bull birt í virtu tímariti á sviði hug- vísinda ef hann tæki afstöðu með réttum hófundum og vitnaði af vel- þóknun í skrif þeirra fræðimanna sem væru mest í tísku þá stundina. I öðrum tilfellum er upphaf vísindastríða rakið til greinar C.P. Snows, „The Two Cultures" sem birtist uppúr 1960 og fjallar um gjána á milli afstöðu og heimsmyndar raunvísinda annars vegar og hugvísinda hins vegar. Hið mikla gap skilningsleysis sem hann telur staðfest á milli þess- arra tveggja menningarheima er C.P. Snow mikið áhyggjuefni. Ekki síst óttast hann afleiðingar þess að skilningur þeirra sem ekki fást við raun- vísindi á raunvísindum fari þverrandi. Þannig er engu líkar en að fram- þróun þekkingarinnar beri með sér eyðileggingarmátt fáfræðinnar í því að sérfræðingar á einu sviði hafa engan skilning á því sem sérfræðingar á öðru sviði fást við.2 Á endanum má kannski eins segja að þetta menningarlega bil komi fram með upphafi nútímavísinda. Þegar vísindaleg aðferð, eins og við þekkjum hana nú á dögum, tók að þróast varð líka fyrst til aðferðafræði- legt bil á milli tilraunavísinda og bóklegra fræða og þar með gagnkvæm tortryggni þeirra sem stunda þessi ólíku fræði. Þó er óhætt að fullyrða að sjaldan eða aldrei hefur bilið á milli hugvísinda og raunvísinda, á milli bóklegra fræða og tilraunavísinda verið breiðara en nú er. Að því leyti varð C.P. Snow sannspár, margt af því sem hann óttaðist hefur komið fram.3 Vísindastríð snúast um þessar mundir um tvennt: Annars vegar er sú staðreynd að raunvísindamenn eru oft furðulega illa að sér um hugsunarhátt og aðferðir hugvísinda. Raunvísindi virðast gagnrýnin í allt öðrum skilningi en hugvísindi. Á meðan hugvísindi eru óhjákvæmilega gagnrýnin á allt umhverfi rannsókna er gagnrýni raun- vísinda bundin við eiginlega aðferð sína. Sjónarhorn raunvísinda er því þrengra en hugvísinda. Þetta telja raunvísindamenn oft helsta kost vís- inda sinna. Þeir hneigjast því til að fordæma kollega sína í hugvísindum fyrir aðferðafræðilega yfirborðsmennsku en hættir um leið sjálfum til einangrunar og tæknihyggju. Svo þröngt sjónarhorn getur útilokað eðli- lega samræðu við hugvísindi.4 Hins vegar er skilningur og notkun hugvísindamanna á hugtökum og 2 Sjá C.P. Snow, 1959 The Two Cultures and the Scientific Revolution Cambridge: Cambridge University Press; 1964 The Two Cultures, a Second Look Cambridge: Cambridge University Press; 1970 Valdstjórn og vísindi Reykjavík: Hið íslenska bókmenntafélag, þýðandi Baldur Símonarson. 3 Jay A. Labinger og Harry Collins, 2001 „Introduction" The One Culture? bls. 1-3. 4 Hér einblíni ég á togstreitu hugvísinda og náttúruvísinda. Það er hinsvegar rétt að taka það fram að hugvísindi og félagsvísindi rekast oft á með svipuðum hætti. 110
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.