Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 73

Hugur - 01.01.2002, Blaðsíða 73
„Sálin í Hrafnkötlu" Hugur standa geta túlkanir á skáldskap hvorki verið sannar né ósannar enda er uppfærslutúlkunum ekki ætlað að lýsa einu eða neinu. Af greiningu sinni á þessum þremur meginflokkum túlkana dregur Shusterman þá ályktun að sönnunarbyrðin hvíli á þeim sem telur að að- eins megi leika túlkunarleikinn á einn veg. Best er að vera fjölhyggju- maður, bætir hann við. Og þá spyr lesandi hvort maðurinn sé ekki hrein- ræktaður efasinni. Svarið er að Shustermann telur sig ekki vera efameg- in í tilverunni. Hann gefur í skyn að beiting raka sé nánast skilgreining- aratriði um túlkanir en rökin séu mismunandi frá túlkunarleik til leiks. Rökstyðja verður sannleiksgildi lýsandi túlkana, réttmæti boðandi túlk- ana á rökum, og árangur uppfærslutúlkana.36 Þetta hygg ég að sé lauk- rétt og vil benda á að sé réttmæti og árangur túlkana fallvalt þá geta bæði boðandi túlkanir og uppfærslutúlkanir verið skynsamlegar. Þá eru til túlkanir sem eru skynsamlegar, þótt þær hafi ekki sanngildi, saman- ber skilgreiningu mína á skynsamlegum túlkunum. Shusterman hefði að ósekju mátt benda á að jafhvel boðandi túlkanir og þær sem eru uppfærslukyns eru seldar undir sannleikskröfuna þótt með óbeinum hætti sé. Eg fæ alla vega ekki séð hvernig hægt er að boða túlkun á tilteknu verki nema að telja sig vita hverjar séu helstu stað- reyndir um það. Eða hvernig getur píanistinn túlkað tiltekið verk án þess að túlkunin sé á einhvern hátt skilyrt af staðreyndum um það? Annars væri hægur vandi að kalla „túlkun" á Gamla Nóa „túlkun á Tunglskinssónötunni". Séu uppfærslutúlkanir á bókmenntaverkum stofhskyldar túlkun píanóleikarans hlýtur slíkt hið sama að gilda um þær 37 þetta getur ekki þýtt annað en að lýsandi túlkanir hafi röklegan forgang fram yfir hinar tvær gerðirnar í þeim skilningi að þær síðast- nefndu hvíla á undirtúlkunum sem eru lýsandi.38 Ekki þarf mikla skarpskyggni til að sjá að eitthvað svipað gildir um bæði tilfinningatúlk- anir og skáldlegar systur þeirra. 36 Richard Shusterman: „The Logic of Interpretation" Philosophical Quarterly 1978, bls. 310-324. 37 Hafa ber í huga að strangt tekið er orðið „túlkun" í „túlkun á tónverki" og „túlk- un á texta" sérheiti (homonym). Samt gætu þessi tvö fyrirbæri átt ýmislegt sam- eiginlegt. 38 Kalla má staðhæfingar um staðreyndir verksins „lýsandi túlkanir" ef við gefum okkur að allar staðreyndir séu gegndreypa af túlkunum, fræðaskotnar (e. theory- laden). Ef svo er þá er greinarmunur staðreyndastaðhæfinga og túlkana óljós og þar af leiðandi eru ekki skýr mörk milli lýsinga og túlkana. Taka ber fram að bæði boðandi túlkanir og uppfærslutúlkanir myndu halda áfram að vera hrekj- anlegar og rökstyðjanlegar þótt þær væru ekki sannleikanum háðar. En með tengslum við sannleikann bætist nýr „hrekjan-" og „rökstyðjanleiki" við þessar túlkanir, tengslin gera lýsandi undirtúlkanir þeirra hrekjan- og rökstyðjanlegar. 71
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.