Sagnir - 01.06.1993, Síða 31

Sagnir - 01.06.1993, Síða 31
Þorleifur vísaði frá sér til Alþingis að játn- ing sakbornings lá aldrei fyrir. Aftur á móti lá játning fyrir í máli Þuríðar þeirrar sem Þorleifur lét brenna fyrir að hrella Selárdalsfólkið. Sannleikur og sleggjudómar Hér að framan var drepið á skrif nokkurra valinkunnra fræðimanna um Þorleif Kortsson og birt nokkur sýnis- horn af ályktunum þeirra um störf hans. Hér fljótum vér eplin ... segir ein- hversstaðar. Var Þorleifur Kortsson litil- mótlegur og lítt lærður brennuvargur, illa haldinn af refsigleði, smitvaldur og pestarbrunnur ? Kann að vera að Þorleif- ur hafi verið lítilmódegur en að ætla hann lítt lærðan er hæpinn málflutningur. Að vísu var hann menntaður iðnarmaður en ekki í lögum. En á 17. öld viðgekkst það að sýslumenn fengju sér lögsagnara til þess að fára með sin mál og má æda að til þess hafi verið valdir menn sem eitthvað kunnu fyrir sér i lögum. Þorleifur Kortsson hóf einmitt embættisferil sinn sem lögsagnari hjá Guðmundi Hákonar- syni sýslumanni sem þótti „maður vel lærður á þeirra tíma vísu ... Fór rnikið orð af vitsmunum Guðmundar og lögvísi og má telja fullvíst, að Þorleifur hafi fengið góða ffæðslu í lögum og öðmm hagnýtum ffæðum undir handaijaðri hans.”í5 Af málum þeim sem rakin em hér að framan bendir fatt til þess að Þorleifur hafi verið haldinn refsiglcði eða verið brennuvargur, fremur hið gagnstæða. Málavextir í máli Galdra-Möngu sem Sigríður Þorgrímsdóttur telur einkenna vinnubrögð Þorleifs, em athugunarverð. Virðist mega álíta að Þorleifur Kortsson hafi einmitt ekki reynt að koma Margréti a bálið, heldur þvert á móti gert allt sem í hans valdi stóð til að koma i veg fyrir það, samanber þegar hann leyfir henni að sverja eið eftir að hún er tvífallin á slík- um. Málflutningur Siglaugs Brynleifsson- ar um Þorleif er á margan hátt athyglis- verður. Af því hvemig Þorleifúr tók á galdramálum er hæpið að tala um að hann hafi gengið manna lengst i galdraofsókn- um. Ef svo hefði verið mætti ætla að hann hefði sýnt málunum meiri áhuga en ekki visað þeim ffá sér aftur og aftur eða ein- faldlega neitað allri þátttöku líkt og í by'jun mála Kirkjubólsfeðga, Þuriðar Jónsdóttur og fleiri, eða krafist þess að Galdra-Manga fengi að sveija í þriðja sinn eftir að hún var tvífallin á eiði. Nokkmm sinnum virðist Siglaugur beinlínis fára með mjög hæpnar fullyrð- ingar. Þó svo að Þorleifur Kortsson hafi auðgast vel sem sýslumaður virðist út i hött að ætla þann auð vera sprottinn af sakeyri úr galdramálum þar sem sak- bomingar í þess lags málum vom í nær öllum tilfellum fatækir leiguliðar og fólk úr lægstu stéttum þjóðfelagsins. Dæmi um „ákafan þrýsting” Þorleifs Kortsson- ar á Magnús sýslumann Magnússon í máli Kirkjubólsfeðga finnast hvergi. Þvert á móti mætti segja að áhugi Þor- leifs hafi verið næsta lítill og sést ef til vill best á því að Þorleifur kemur alls ekkert nálægt málinu fyrr en því er nánast lok- ið, þ.e. eftir að þeir Kirkjubólsfeðgar vom fallnir á eiðnum. Að skrifiim ýmissa ffæðimanna má sjá að Þorleifúr Kortsson hefúr lengi legið ó- bættur hjá garði. Rangfærslur og oftúlk- anir virðast einkenna skrif margra þessara manna sem láta gildismat líðandi stundar hlaupa með sig í gönur og hjakka jafn- framt í sama farinu og fyrirrennarar þeirra. Þar er sannað mál að Þorleifúr Kortsson lét brenna fólk fyrir galdra. En það er ekki þar ineð sagt að hann hafi ver- ið forfallinn galdraofsóknamaður sem vegna „bæklunar” sinnar og hugsanlegs málheltis gerði allt sem í hans valdi stóð til að koma sem flestum á bálið. Heimild- ir um manninn sjálfan eru af skornum skammti en vitnisburðir um framgöngu hans í galdramálum virðast sýna svo ekki verður um villst að hann hafi einmitt ekki lagt sig neitt sérstaklega eftir því að brenna fólk. Þáttur Þorleifs Kortssonar í íslenskum galdramálum hefúr verið SAGNIR 29
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148

x

Sagnir

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Sagnir
https://timarit.is/publication/1025

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.