Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.05.2009, Blaðsíða 45

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.05.2009, Blaðsíða 45
KREPPUR OG KAPITALISMI isminn væri kominn í þrot, velferðarríkið í kreppu og ríkisafskipti orðin alltof íþyngjandi fyrir hið frjálsa markaðskerfi. Fengi markaðurinn að vera óáreittur fyrir afskiptum seðlabanka og stjórnvalda fyndi hann sjálfkrafa hagkvæmustu leiðir til að auka hagvöxt og koma á jafhvægi í efnahagsKfi. Nýfrjálshyggjan vann mjög á í stjómmálum á Vesturlöndum á síðustu tveim áratugum aidarinnar og drógu stjórnvöld hvarvetna úr afskiptum af markaði. Fjármálakerfið þandist gríðarlega út og fékk miklu meira vægi í efnahagslífinu en áður. I þessum „kasínó-kapítahsma" var fiármagninu gefinn lausari taumur en áður og viðskipti með „fjármálaafurðir" urðu sífellt meiri, fióknari og áhættusamari svo að bankamenn sjálfir áttu oft erfitt með að henda reiður á umfangi þehra og áhættunni sem þeim fylgdi.16 Ahæmistýring var gerð að nánast verkfræðilegu viðfangsefhi þar sem æ flóknari líkön voru notuð til að meta áhættu verðbréfa. En stóráföU voru ekki inni í myndinni enda náðu gögnfn sem líkönin byggðust á ekki til óróatíma, í besta falli náðu þau aftur til verðbréfahrunsins á Wall Street íoktóber 1987. Hægrisveiflan í stjórnmálum á áttunda og níunda áratugnum átti sér samsvörun í endurnýjun nýklassískrar hagfræði þar sem hugmyndir um fullkomna, sjálfstýrða markaði fengu byr undir báða vængi en ríkisafskipti voru talin af hinu illa. Farið var að kalla áhangendur sKkra viðhorfa „fersk- vatos-hagfræðinga" (t.fresh water economists) af því að þau áttu mestu fylgi að fagna í háskólum við Vötnin miklu í Bandaríkjunum (Chicago, Minnesota og víðar). Andspænis þeim stóðu þá „saltvatns-hagfræðingarn- ir" (e. salt water economists) í Massachusetts Institute of Technology, Berkeley, Princeton, Harvard og víðar á austur- og vesturströnd Bandaríkj- anna, þar sem keynesísk hagfræði var ríkjandi og ríkinu ætlað virkara hlutverk í efhahagslífi. Hinir fyrrnefndu gengu út frá því að fjármálamark- aðir væru fulTkomnir og að þeir leituðu sjálfkrafa jafnvægis. Kenningin um skilvirka markaði (e. efpcient market hypothesis) var tekin góð og gild, en samkvæmt henni finna fjármálamarkaðir ávallt rétt verð á eignum, hafi fjárfestar sama aðgang að upplýsingum. Verðið endurspeglar allar tiltækar upplýsingar um eignina og hefur því markaðurinn alltaf „rétt fyrir sér". Rökrétt ályktun af kenningunni var einnig sú að eignabólur gætu ekki m}Tidast eða yrðu að minnsta kosti skammlífar því að fjárfestar kæmu fljótlega auga á að eignir væru ofinetnar, seldu þær, og þannig leiðrétti markaðurinn sig sjálfkrafa. 16 Susan Stxange, Casino Capitalism, Oxford: Basil Blackwell, 1986. 43
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.