Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.05.2009, Blaðsíða 56

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.05.2009, Blaðsíða 56
GUÐMUNDUR JONSSON hefur heldur ekki tekist að sýna fram á með sannfærandi hætti af hverju lækkandi arðsemi hljóti að leiða til kreppu en ekki endurskipulagningar og fjárfestinga í nýrri efnahagsstarfsemi sem aftur leiði til aukinnar arð- semi. Kenningar í kreppu: tengslin við raunveruleikann Tilgangur þessarar greinar er öðrum þræði að vekja athygh á hugmynda- og kenningaarfi sem að hluta til hefur legið í láginni um langa hríð, en jafnframt er leitast við að meta gildi og skýringamátt nokkurra kenninga með það fyrir augum að skilja betur kreppur og samband þeirra við kap- ítalismann. Þeir tveir kenningaskólar sem mest hefur verið fjallað um, meginstraumur nútímahagfræði og marxismi, eru gagnstæðir pólar í hag- fræði og stjórnmálum, þótt hvor um sig innihaldi fjölbreytilegar hug- myndir og kenningar. Til einföldunar má segja að sá fyrri haldi uppi merki markaðskerfisins en hinn stendur utan við það og er í algerri andstöðu við það. Lítil skörun eða samræða er milli marxismans og meginstraums hag- fræðinnar enda leggja þessir skólar gagnólíka samfélagssýn til grundvallar kenningum sínum, þar á meðal um kreppur. Niðurstaðan af ofangreindri athugun er sú að báðir þessir kemiinga- skólar hafa veitt ófullnægjandi skýringar á kreppum í kapítalískum sam- félögum, eðli þeirra og orsökum, svo að í rauninni má tala um að þessir skólar séu sjálfir í kreppu. Kenningar í þjóðhagfræði, sérstaklega þær sem kenndar eru við Chicago, Minnesota og aðra „ferskvatnsskóla", leitast við að breiða yfir þann djúpstæða vanda sem kreppur eru og veita ófullnægj- andi svör við spurningunni um hvað veldur þeim gríðarlegu sveiflum í framleiðslu eða á eignamörkuðum sem raun ber vitni. Ef orsakanna er ekki að leita í þáttum utan hagkerfisins benda þessir hagfræðingar gjarnan á tæknibreytingar eða þá undarlegu skýringu að launamenn hætti sjálfvilj- ugir að vinna! Yfirstandandi kreppa er ekki aðeins reiðarslag fyrir þá sem trúað hafa á hið sjálfstýrða markaðskerfi heldur afhjúpar hún grunnhyggni í forsendum og kenningasmíð þeirra hagfræðinga sem aðhylltust gróflega einfaldaða mynd af efnahagslífinu. Kenningarnar og þær forsendur sem þær hvíla á voru í lidum tengslum við veruleikann: að markaðskerfið lifi sjálfstæðu lífi og leiti sjálfkrafa í jafnvægi svo lengi sem höfð séu afskipti af því; að þátttakendur á markaði séu að upplagi skynsamir, rökvísir og upp- lýstir einstaklingar sem eingöngu leitist við að hámarka sinn hag. Efnahagsáföllin sem riðið hafa yfir Vesturlönd að undanförnu hafa styrkt 54
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.