Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.04.1964, Síða 17

Tímarit Máls og menningar - 01.04.1964, Síða 17
Halldór Laxness Persónulegar mmnisgreinar nm skáldsögur og leikrit (Greinin er í þessari mynd nokkru nær uppkastinu en sú sem prentuð hefur verið víða erlendis í blöðum og tímaritum eftir enskum texta mínum. Þess- ar athuganir voru færðar í letur að tilhlutan Literatúrnaja Gaseta í Moskvu og prentaðar þar í júlí síðastliðnum). Talsverður tími hefur farið í það fyrir mér að setja skáldsögur saman, svo ég komst ekki hjá því að fá dálitla sj álfsreynslu af þessum miðli. Ég reyndi að gera það sem ég gat úr því sem mér virtust höfuðkost- ir þessa forms, sumum að minsta kosti. Einn þeirra og sá sem mér hef- ur einlægt fundist nokkuð mikilvæg- ur, ef ekki aðalundirstaða þess, það er annálseðlið: höfundurinn læst vera að umbreyta liðnum atburðum í skrifaða frásögn, hreyta mannlegum staðreyndum í bók. Hann fyllir bók að dæmi sagnfræðíngs með fólki og atburðum. Óþarft er að taka fram að sagnaritun til forna var starfsemi sem liggur fjarri sagnfræði einsog nú tíðk- ast; mörkin milli staðreyndar og sögu færast úr stað eftir því sem tímar líða. Þó hygg ég að sagnfræði áður fyr hafi átt fleira sammerkt við skáld- sagnagerð vorra tíma heldur en við nútíma sagnfræði; ég á við að Þúky- dídes sé fjarskyldari nútíma sagn- fræði en nútíma skáldsögu. Þeir sem sömdu Íslendíngasögur voru gæddir hæfileikum til að koma heimssögu- legum veruleika fyrir með fáum og einföldum orðum í litlu dæmi. Þeir kunnu að draga upp myndir sem út- heimtust til æsilegrar frásögu, oft af mönnum sem einginn kannast við annarsstaðar frá, úr marklitlum pláss- um. Þeir voru varkárir í notkun með- ala sem meðal annars lýsti sér í því að fullyrða altaf minna en efni stóðu til. Þúngi frásagnarinnar skapaðist ekki af hæð raddarinnar, heldur temprun tilfinníngarinnar og aga hugarins. Vér íslendíngar eigum bágt með að gera oss grein fyrir þeirri afturför í mentun — eða úrættun heilans — sem orðið hefur með oss á þeim tíma sem liðinn er síðan stíll Íslendíngasagna varð fullþroska. Frammúr þrettándu- aldarskóla okkar í bókmentum hafa fáir seinni höfundar komist, hvort heldur er í sagnaritun eða skáldsagna- gerð, þó Íslendíngasögur séu víst hvorugt ef í hart fer. Frásagnarlist fornra meistara sem töldu sig vera að 7
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.