Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.04.1983, Blaðsíða 4

Tímarit Máls og menningar - 01.04.1983, Blaðsíða 4
Vésteinn Lúðvíksson Ádrep ur Kjarnorkumenning í tæp 40 ár, eða frá því kjarnorkusprengjunum var varpað á Hiroshima og Nagasaki í ágúst 1945, hefur mannkynið búið við hættu sem á sér enga hliðstæðu í sögu þess. Um árþúsundir var tegundin homo sapiens, þrátt fyrir óblíða náttúru, hungur, drepsóttir, stríð og aðrar hörmungar, aldrei að því komin að deyja út. Hún sótti þvertámóti í sig veðrið af slíkum þrótti, að síðustu aldirnar hefur það verið í senn forsenda og niðurstaða margra hinna skörpustu hugsuða að mannkynið hefði verið, væri og yrði á framfarabraut. En árið 1950 komst Albert Einstein svo að orði og vissi hvað hann söng, að geislaeitrun andrúmsloftsins og þarmeð tortíming alls lífs á jörðinni væri þegar orðinn tæknilegur möguleiki. Og árið 1983 hafa „framfarirnar" náð því stigi, að tortíming alls lífs á jörðinni er ekki aðeins tæknilegur heldur líka pólitískur möguleiki. Ef til styrjaldarátaka kemur og stórveldin senda hvort öðru og bandamönnunum allt það sprengjumagn sem þau ráða yfir, má telja víst að enginn verði lengi til frásagnar um miklar framfarir. Annaðhvort þurrkast út allt mannlíf, eða leifar þess verða í ætt við villimennsku fremur en siðmenningu. Þessi hætta er geigvænlegri en svo að fólk treysti sér almennt til að horfast í augu við hana. Flestir reyna að telja sér trú um að til kjarnorkustríðs geti ekki komið, til dæmis með því að setja traust sitt á núverandi ógnarjafnvægi eða skynsemi æðstu manna (sem annars er oft dregin í efa í öðru samhengi), eða þá með því að ímynda sér að kjarnorkustríð þyrfti ekki að verða algert og stefna öllu mannkyni í dauðann, það gæti látið sér nægja að verða það sem kallað er „takmarkað kjarnorkustríð"; þessu fylgir jafnan von um að sprengjurnar féllu annarsstaðar en í túninu heima. En jafnvel í vitund þeirra, sem af mestri útsjónarsemi hafa stungið höfðinu í sand hugsanaleysis og vanþekkingar, er að finna ótta við stríð og gereyðingu. Enginn getur fullkomlega útilokað tæknileg mistök eða geðbilun þeirra sem sitja við stjórnborðin; og líkurnar á einhverju slíku fara vitaskuld vaxandi eftir því sem drápstækjunum fjölgar. Ein af frumforsendum alls þess sem við köllum menningu er tilfinning eða vissa manna fyrir „einingu tímans", það er fortíðar, nútíðar og framtíðar. Við tökum við arfi forveranna, ávöxtum hann og skilum honum til komandi kynslóða. I vestrænni menningu er þetta ekki aðeins eitt af því sem gefur lífinu 122
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.