Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.10.2016, Blaðsíða 72

Tímarit Máls og menningar - 01.10.2016, Blaðsíða 72
72 TMM 2016 · 3 H va ð e r í s l e n s k u r r i t h ö f u n d u r ? skorið í mynd þessara nútímabókmennta af arfinum. Allt er bundið ein- staklingsbundinni útlegðarpóesíu, einnig þættir á borð við tungumálið. Meðan Guttormur skrifar allt sitt á íslensku í anda landnemahöfundanna, játar landnemadóttirin eftirfarandi í æviminningum sínum eftir fyrstu heimsóknina í bókasafn í Duluth: „Ég ætla líka að skrifa bók sem á að standa í hillu á stað sem þessum – og ég ætla að skrifa hana á ensku, því það er stór- kostlegasta tungumál í öllum heiminum.“5 Í því ljósi mætti ætla að Laura væri minna þjóðleg á íslenska vísu en Guttormur og að í verkum hennar mætti skynja þá afstöðu til skáldskapar sem Benedikt Gröndal orðar svo á einum stað: „Skáldskapurinn á ekkert föðurland, nema ríki andans, og lög hans eru eilíft frelsi.“6 Líkt og hér verður reifað er þessu lykilefni að sumu leyti öfugt farið í tifelli Lauru, í það minnsta þegar spáð er í sumar af sviðsetningunum á þáttum íslenskrar menningu sem finna má í umræddum æviminningum hennar, Játningum landnemadóttur.7 Verk Guttorms eru jafn dularfull hvað arf íslenskrar menningar varðar, þótt með öðrum hætti sé. Þrátt fyrir alla brúarsmíðina í gamla málinu er engin trygging fyrir sér íslenskum þáttum í veruleika þeirrar nútímamenningar sem birtist í verki eins og „Hringnum“ í Tíu leikritum.8 Ef eitthvað er, má segja að Guttormur svara kalli Gröndals þegar kemur að ríki skáldskaparins. Það breytir því ekki að útlegðarpóesía beggja höfunda virðist sækja í brunn þeirrar tilvistarskynjunar sem börn innflytjenda fá ekki varist og hrista seint af sér. „Fyrsti sjóndeildarhringurinn“ Dakótasléttan var sveipuð hyldjúpu myrkri. Yfir hana brunaði vagninn eftir götu- slóðanum og hristist án afláts. Litla stúlkubarninu sem hnipraði sig saman á gólfinu við hné föður síns virtist sem myrkrið og ferðin ættu sér engan endi. Upphafsins var að leita í óslitinni ringulreið atburða, sem höfðu splundrað því umhverfi sem hún þekkti. Fortíðan var hulin óljósri og leyndardómsfullri mósku. Þannig hafði þessu haldið áfram og áfram, leyndardómurinn orðið æ dýpri og skuggarnir lengst.9 Svona opnar Laura svið æviminninga sinna í Játningum landnemadóttur í kafla sem heitir „Fyrsti sjóndeildarhringurinn“. Bókin kom út í Kanada árið 1939 og líkt og Margrét Björgvinsdóttir bendir á í inngangi að þýðingu sinni var Laura fyrsti Íslendingurinn vestanhafs til að skrifa bókmenntir á ensku. Fyrir utan æviminningarnar er Laura helst þekkt fyrir sögulegar skáldsögur sínar. Ein af þeim, skáldsagan The Dark Weaver (1937), hlaut kanadísku landstjóraverðlaunin, sömu bókmenntaverðlaun og Laura þáði skömmu síðar fyrir Játningar landnemadóttur.10 Myndin af Lauru og fjölskyldu hennar að bruna endalaust áfram í myrkrinu með splundraða fortíðina á hælunum talar sínu máli. Myndin kann jafnframt að draga ákveðnar útlínur í hlutskipti barna íslenskra inn- flytjenda á sléttum Norður-Ameríku um og eftir aldamótin nítján hundruð.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.