Hugur - 01.01.2014, Page 121

Hugur - 01.01.2014, Page 121
 Skotveiðar á spendýrum 121 dýraverndunarsinnar leggja mikið upp úr beitingu viðurkenndra meginreglna siðfræðinnar. Hins vegar hefur sumt baráttufólk gegn veiðum einnig gripið til ofbeldisfullra aðgerða á meðan ítarlegar siða- eða hegðunarreglur hafa lengi fylgt bæði skot- og stangveiðum.22 Til einföldunar hefur því hér verið gripið til þess ráðs að draga fram fjögur grunnstef eða meginviðhorf sem einkenna umræðu um skotveiðar á spendýrum. Fyrsta viðhorfið til skotveiða á spendýrum litast af ákveðinni hugsun sem líklega er einfaldast að kenna við manngervingu. Hér liggja tvær einfaldar staðreyndir til grundvallar: Í fyrsta lagi er því ekki að neita að mörg spendýr líkjast mannfólki.23 Sum gera það bókstaflega, að minnsta kosti hvað varðar einstaka líkamshluta, en einnig geta verið menningarbundnari ástæður (s.s. þjóðsögur) fyrir því að fólk segir að líkamshlutar á spendýrum séu eins og samsvarandi hlutar á mönnum. Augu selkópa koma þar strax upp í hugann. En í öðrum tilvikum er fremur átt við hegðun dýra þegar manngervingin er útfærð. Samskiptahættir þeirra eru þá túlkaðir sem sorg, ást, gleði og stolt, svo einhver dæmi séu nefnd. Seinna atriðið er að dægurmenningin hefur nýtt sér þessi líkindi til hins ítrasta og útfært þau á oft eftirminnilegan máta. Hvar man til dæmis ekki eftir því þegar veiðimenn fella móður Bamba í samnefndri teiknimynd Walts Disney? Þessar útfærslur virðast svo hafa haft mikil og varanleg áhrif á viðhorf fjölda fólks til skotveiða. Með örfáum undantekningum er sameiginlegt stef í því hvernig hegðun – og samfélagi – þessara dýra er lýst frelsið sem villt dýr búa við. Einnig er oft reynt að gera tölu- vert úr því hvernig þeirra eigin „siðmenning“ getur staðið framar okkar eigin; þau búa yfir djúpri visku þar sem þau standa í ómenguðum tengslum við náttúruna. En þegar betur er að gáð kemur í ljós að aðstæður þeirra dýra sem skotveiðar eru stundaðar á eru oft sláandi líkar aðstæðum húsdýra. Þau hafast við innan girðinga eða að minnsta kosti á vel afmörkuðum landsvæðum og er veiðistofninn það vel þekktur að fyrirfram er ákveðið hvaða dýr skuli felld áður en veiðar hefjast. Þar sem umhverfi veiðidýra á stöðugt meira undir högg að sækja verða slíkar veiðar sífellt algengari. Og sú staðreynd gæti verið ein ástæða þess að sjávarspendýr hafa, að minnsta kosti á Vesturlöndum, fengið það hlutverk í augum margra að vera nokkurs konar fulltrúar hinnar óspilltu náttúru. Andstætt viðhorf Disney-væðingarinnar, sem manngervingin er oft kölluð, er hið „vísindalega viðhorf “ til skotveiða. Þó getur reynst þrautinni þyngra að gera grein fyrir því hvað slík viðhorf eiga að fela í sér. Í raun og veru er ekki að sjá annað en að það eina sem vísindamenn, eða allt það fólk sem telur sig eingöngu byggja á röklegum sjónarmiðum, eiga sameiginlegt er að vilja horfa þar sem vissum viðhorfum til sjálfbærni og umhverfisverndar er hampað sem siðlegum í stað þess að veita einfaldlega verðlaun fyrir umhverfisvernd eða vistvæn viðhorf. 22 Hér verður þó að gera skýran greinarmun á raunverulegum siðareglum sem tengjast veiðum, eins og þeim sem segja fyrir um veiðiaðferðir og fjölda dýra, og reglna sem tengjast einungis umgjörð veiðanna. Dæmi um hið síðarnefnda gætu verið krafa um dúska á veiðifatnaði og víntegund þegar skálað er yfir hræinu. 23 Þróunarsagan sýnir að spendýr eru náskyld manneskjum þótt útlitið geti bent til annars. Lífeðl- isfræðilegir þættir, eins og taugakerfið, eru yfirleitt lítið frábrugðnir milli tegunda. Stundum eru þessi tengsl þó ýkt. Nýleg rannsókn sýnir til dæmis fram á að hugmyndir okkar um mannlega eiginleika hvala kunna að vera orðum auknar, sjá Patzke, Spocter og Karlsson 2013. Hugur 2014-5.indd 121 19/01/2015 15:09:36
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164
Page 165
Page 166
Page 167
Page 168
Page 169
Page 170
Page 171
Page 172
Page 173
Page 174
Page 175
Page 176
Page 177
Page 178
Page 179
Page 180
Page 181
Page 182
Page 183
Page 184
Page 185
Page 186
Page 187
Page 188
Page 189
Page 190
Page 191
Page 192
Page 193
Page 194
Page 195
Page 196
Page 197
Page 198
Page 199
Page 200
Page 201
Page 202
Page 203
Page 204
Page 205
Page 206
Page 207
Page 208
Page 209
Page 210
Page 211
Page 212
Page 213
Page 214
Page 215
Page 216
Page 217
Page 218
Page 219
Page 220
Page 221
Page 222
Page 223
Page 224
Page 225
Page 226
Page 227
Page 228
Page 229
Page 230
Page 231
Page 232
Page 233
Page 234
Page 235
Page 236
Page 237
Page 238
Page 239
Page 240
Page 241
Page 242
Page 243
Page 244
Page 245
Page 246
Page 247
Page 248
Page 249
Page 250
Page 251
Page 252
Page 253
Page 254
Page 255
Page 256
Page 257
Page 258
Page 259
Page 260
Page 261
Page 262
Page 263
Page 264
Page 265
Page 266
Page 267
Page 268

x

Hugur

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.