Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1980, Síða 43

Andvari - 01.01.1980, Síða 43
andvari FRANZ SCHUBERT 41 Beethoven stóð við upphaf þess tímabils á tindi frægðar sinnar og sköpunarmáttar, hátt hafinn yfir samtíð sína í andlegum skilningi og þann tíðaranda, er þá ríkti. Schubert, þá naumast tvítugur að aldri, stóð í skugga Beethovens og undir ægis- hjálmi hans. Hann hafði að vísu lifað þá tíð, er herlúðrar Napóleons gullu við Austerlitz og Wagram, og orðið vitni að innreið Fransmanna í sjálfa Vínarborg, en einasta framlag hans til varnar föðurlandinu var sönglagið „Auf den Sieg der Deutschen" og átti að vera einskonar heróp, samið er hann var 16 ára og enn í skóla, sennilega fremur af ytri en innri hvöt. Schubert var engin „frelsishetja“. Hann var himinborinn söngvari, Vínarbúi og af örlögunum ætlað að inna mikið starf af hendi sem tónskáld á örstuttu æviskeiði. Hann varð að hafa sig allan við. I kringum þessi tvö stórmenni tónlistarinnar moraði af minni spámönnum, áhugamönnum, listvinum og viðvaningum, sem gáfu unnvörpum út verk eftir sig, töldust til tónskálda og nutu stundarframa. Þeir eru nú flestir löngu gleymdir. Schubert naut aldrei sama brautargengis og þessir menn, samdi sig enda aldrei að setustofu-skartmenningu þeirri, er þá ríkti. Hann dró sig í hlé undan mæðu hversdagsleikans inn á ódáinsland listarinnar og fann í söngnum þá fegurð, sem hann þráði. Franz Peter Seraph Schubert var af alþýðufólki kominn. Faðir hans var kennari, ættaður og aðkominn frá Bæheimi. Hann settist að í Lichtenthal, einni útborg Vínarborgar, stofnaði þar skóla og hlóð niður ómegð; eignaðist 19 börn með tveim konum, og var Franz Peter fimmti í röðinni af fjórtán í fyrra hjóna- bandi. Hann fæddist 31. janúar árið 1797. Mörg systkina hans dóu í bernsku. Fjölskyldan var sönggefin, og fór snemma að bera á tónnæmi Franz Peters. Elztu bræður hans tveir, Ignaz og Ferdinand, urðu, ásamt föðurnum, fyrstu leiðbein- endur hans í píanó- og fiðluleik. Hann lék 10 ára gamall á bæði þessi hljóðfæri og fór að setja saman lög - á laun - þegar á ellefta aldursári. Drengurinn hafði laglega söngrödd og komst því sem sópransöngvari í hinn konunglega og keisara- lega hirð-drengjakór. Þeirri stöðu fylgdi námsdvöl í heimavistarskóla, sem kall- aðist „Das Stadt-Konvikt“ (það mætti e. t. v. þýða Borgarskólinn), þar sem kenndar voru ýmsar greinar tónlistarinnar, auk venjulegra námsgreina. Var það 5 ára nám, og fékk Schubert þar skólamenntun sína. Vistin í skólanum var ekki að öllu leyti sem bezt. Þar ríkti naumleiki í viðurgerningi við nemendur, og var Franz oft svangur og kvartaði yfir því við bróður sinn. Skotsilfur hafði hann og af skornum skammti, því að faðir hans var fátækur. En hann lærði margt og hitti 'fyrir skólafélaga, sem var 9 árum eldri en hann, Joseph Spaun að nafni, og stýrði 2. fiðlu í hljómsveit skólans. Hann tók hinn minni skólabróður undir verndarvæng sinn og batt við hann vináttu ævilangt upp frá því. Spaun segir frá því síðar í minningum sínum um Schubert, að hann hafi verið settur í 2. fiðlu til sín og hafi hann, Spaun, heyrt vel í fiðlu nýliðans litla, sem stóð aftan við stól forfiðlarans og las yfir öxlina á honum af sama blaði. „Ég varð þess brátt var,“ segir Spaun,
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.