Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.05.2009, Síða 110

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.05.2009, Síða 110
ÓLAFUR PÁLL JÓNSSON Hvað olli því að hún dnndi yfir einmitt núna? I hverju er þessi kreppa fólgin? Orsök tihdstarkreppu getur einfaldlega verið sú, að maður geri sér allt í einu grein fyrir endanieika h'fsins. Gráu hárin leyna sér ekki lengur, lík- aminn er stirður á morgnana og þótt maður vilji gjaman sofa út þá vaknar maður hvem morgun fyrir allar aldir. Þannig rennm' upp hTÍr mamú með áþreifanlegum hætti að lífið er endanlegt. Og þá vaknar kannski spmmng um tilgang Kfsins. Kveikjan að slíkri kreppu er þá sú að maðm gerir sér grein fyrir staðreynd sem var augljós allan tímann, og er raunar eúihver augljósasta staðrejmd mannlegrar tilvem. Orsökin er því engin uppgömm heldm bara einhvers konar viðurkenning á augljósmn sannindum. Eða eigum \dð frekar að segja að orsökin hggi í því að tiltekin sannindi séu afhjúpuð} Þau em afhjúpuð með þeim hætti að tilteknum spumingum - spumingum um tilgang lífsins - verðm ekki lengur bægt frá með góðu móti. Þessar spurningar em tihdstarspmTÚngar og þeim verðm ekki svarað nema með því að taka afstöðu til grundvallaratriða mannlegrar tilvem, með því að maðm tekur líf sitt til gagngerrar skoðunar.1 Slík rannsókn er ekki þögul íhugun eða ritun æHminninga, jafnvel bersögulla, heldm er slík rannsókn tilraun í því að lifa lífi manneskju. Fyrir um 2500 árum sagði Sókrates að einungis hið rannsakaða líf væri þess vert að hfa þta.18 Þau sannindi em enn í fullu gildi og eftir þessum sldlningi er afhjúpun for- gengileikans og sú tilvistarkreppa sem hún kann að leiða til góðm atbmðm í lífi einstaklingsins, þótt atbmðurinn sjálfúr kunni að vera sársaukafullm. A sHpaðan hátt hefm efnahagskreppan leitt til tihdstarkreppu á vett- vangi samfélagsins. Og að því marki sem sú kreppa hefrn leitt til rannsókn- ar á því hvers konar líf í samfélagi sé gott líf, er kreppan góðm atbmðm í hfi samfélagsins þótt hún kunni að vera erfið, jafnvel kvalafull. Islendingar hafa vaknað upp \dð afhjúpun þeirrar einföldu staðreyndar - sem raunar var augljós ailan tímann - að tilgangm þjóðlífsins verðm ekki fundinn í efhislegum gæðum og að líf í samfélagi er ekki fólgið í þH að tína upp 17 Sjá t.d. grein Hönnuh Arendt, „Thinking and moral consideration“, Responsibtlily andjudgment, New York: Schocken Books, 2003. 18 John Stuart Mill tekur undir þessa hugsun þegar hann segir: „Betra er að vera vansæll maður en sælt s\ún og betra er að vera óánægður Sókrates en ánægður heimskingi“ Qúytjastefnan, Gunnar Ragnarsson þýddi, Ret'kjavík: Hið íslenzka bókmenntafélag, 1998, bls. 107-108). 108
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.