Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.06.1992, Page 14

Tímarit Máls og menningar - 01.06.1992, Page 14
inu. Auðvitað vill hún spegla sig í betri hlutanum af sjálfri sér, þeim sem tekur mið af dásemdum hlutskiptisins frekar en byrð- um þess. Og þegar kemur að líkama kon- unnar vill spegilmyndin sýna hið eilífa fagra, en ekki hið eilífa kvenlega, hið eilífa frelsi, en ekki hina eilífu byrði. Þessi þáttur vitundarinnar felur eðlilega í sér hroka per- sónunnar, bæði gagnvart hlutskiptinu og heiminum. Og það erhann sem sviðseturlíf hennar andspænis veruleikanum. Hins vegar má greina vanmátt Öldu, þátt vitundar hennar um sjálfa sig í heiminum, þar sem vamarleysið hefur tekið við af glæsilegri stjómsemi. Vissulega lifir Alda fyrir sig inní sér, eins og textinn sjálfur gefur til kynna; textinn er hún og hún hann. En það sem gerir Öldu að manneskju og opnar lesandann fyrir textanum er sá þáttur vitundar hennar sem hrokinn getur ekki tamið. Þama eiga átökin sér stað og stríð Öldu er hennar við sjálfa sig í lífinu. Ef þetta er rétt, þá er með engu móti hægt að tala um Öldu sem helberan þolanda karl- dýrsins. Eins og gefur að skilja, þá túlkar Helga Kress vitund/speglun persónunnar með gjörólíkum hætti. Helga segir: „Alda sér sig með annarra augum og hún er sífellt að sviðsetja sig.“ (74) Síðan segir hún: Áhersla Öldu á augnaráðið nálgast algera sjálfsspeglun (narkissisma). Þegar hún hef- ur ekki augu til að skilgreina sig út frá horfir hún á sig í spegli (75). Til þess að túlkunin gangi upp, verður Alda ekki einungis að skilgreina sig út frá augna- ráði karlveldisins, heldur að hugsa um sig fyrst og síðast sem kynferðislegt viðfang þess. En er hún ekkert annað? Hugsar hún ekkert öðruvísi? Þó Alda efist ekki um þokka sinn á góðum degi, þá er markmið hennar lævi blandið og ekki endilega það sem Helga segir það vera: „Markmið Öldu er að aðrir, þ.e. karlmenn, vilji hana, og hún sér sig aðeins sem kynferðislegt viðfang“ (76). En Alda sér sig ekki bara utanfrá, ólíkt þeim sem gimast hana. Miklu frekar getum við sagt að Alda vildi að hún vildi einhvem, um leið og hún sviðsetur sig sem kynveru, skilur ekki þann karlmann sem lætur hana í friði og finnst hún vera ein af fáum útvöld- um. 3 Óhætt er að segja túlkun Helgu á vitundar- lífi Öldu ná hámarki, þar sem hún segir: „Ytrasta afleiðing gláps er nauðgun, og einnig hana ætlar Alda að gangast undir“ (76). Þessu til stuðnings vitnar hún í text- ann, þar sem Alda er á þvælingi í útlenskri borg og hugsar: „Hvaða máli skiptir mig eitt tippi til eða frá?“ (T 100). Þetta, segir Helga, „má sjá | . .. ] sem gróteska yfirlýs- ingu: Það er enginn munur á karlmönnum þegar til kemur. Allir eru þeir í rauninni nauðgarar“ (76). En þetta er nú bara ofsóknarbrjálæði. Það nauðgar enginn Öldu ívarsen, enda á hún ekki heima í veröld nauðgarans. Hún stend- ur utan við hana, eins og heiminn yfirleitt; hún er ósnertanleg öllum nema sjálfri sér. Og það er hennar kvöl. Orðin „Hvaða máli skiptir mig eitt tippi til eða frá“ vitna þannig miklu fremur um yfirþyrmandi einsemd Öldu en einhverja hugmynd hennar um karlmenn sem sísvanga blóðhunda, rífandi í sig bert kvenmannsholdið, nauðgandi og meiðandi. Kannski vildi hún í aðra röndina að svo væri, að einhver gæti látið hana finna verulega til. En Helga mistúlkar glápið, því 12 TMM 1992:2
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.