Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1971, Blaðsíða 42

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1971, Blaðsíða 42
42 ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS BILAG 2 Hallvard Trættebergs indlœg i Heraldisk Tidsskrift, bind 2, nr. 20, oktober 1969, s. 463—465: Vápnet for le Roi d'Islande i Wijnbergen-boka svarer ikke til noe kjent vápen for Island i middelalderen og er sannsynligvis et fantasivápen, eller muligens en fantasimessig forbedret utgave av et ekte Islandsvápen. Boka angir for kongen av Island. hvilket vi má oversette til Norges konge i egenskap av konge over Island: tverrstripet av S0lv ogr blatt med gull skjoldhode og det hele belagt med en opprett r0d love som (med to labber) holder en bla eller svart(?) (kortskaftet) oks. Ápenbart ment som en brisure av Norges vápen, men med vidtgáende midler, her en dobbelt brisure. Med bare lovens og skjoldhodets farger, altsá rod love p& hel gull-bunn, ville man fátt et rent og likeframt kontravápen til Norges, slik for- holdet er mellom Islands og Norges flagg idag, men S0lv-og-blá stripene er en ekstra og heraldisk sett overflodig komplikasjon. Skulle den ha en mening mátte det være á unngá et uttrykk for likestilling av de to stater og antyde et underordnings- forhold. Wijnbergen-forfatteren gjengir mange ekte vápen hvor en rod eller svart love er lagt pá tverrstripet skjold: Estouteville svart love pá solv og rade striper (nr. 356, 489); Rouvray og Sauci rod l0ve pá gull og blá striper (nr. 362, 439, 472); grevene av Lusignan i 1100—1200-árene, her nevnt som konger av Kypros, en r0d gullkronet l0ve pá solv og blá striper (nr. 1276, se plansjen); grevene av Luxem- bourg det samme (nr. 523, 524, 629); og unge Waleran av Luxembourg (f 1288) det samme men med brisure, han har ukronet rod love pá blá og S0lv striper og et tilfoyet gull skjoldhode (nr. 525, 676). Gi herr Walerans l0ve en oks á holde, og man har Islandsvápnet. Hvis forfatteren har diktet et vápen for dette fjerne land har han, som det synes, uten spesiell grunn valgt á etterlikne et av de ovennevnte, som han har likt. Hva vi vet er at de norske biland Jemteland, Orknoyene, Man og Færoyene hadde vápen. Sá man kunne ogsá vente et for Island. I Jemtelands landssegl stod Norges vápen med tillegg av skjoldbord, i Orkn^yene uten bord, men dessuten forte Orkn^yene sitt vel kjente skipsvápen. Færoymerket var en saubukk. Republikken Island ble statsrettlig tilsluttet Norge — ikke inkorporert, men forenet under felles konge — fra 1261/64. I de forste ár satte kongen en jarl over Island, litt senere bare to lagmenn. Men vi kjenner hverken noe landssegl eller noen vápenforing pá vegne av Island i 1200- eller 1300-árene. Et islandsk per- sonlig lagmannssegl sá sent som 1497 har norsk riksmotiv, Sankt Olavs bilde, noe som kan tenkes á være gammel arv. Sven Tito Achen har i sin avhandling 1962 om Islands vápen (HT nr. 5 s. 197—201) fremholdt at stripene i Islandsvapnet kan skyldes, ikke heraldiske, men rent sfragistiske hensyn, vápnet skjelnes dermed fra Norges i de fargel^se segl. Teoretisk er stripebunnen det primære og det gylne skjoldhode sekundært (jfr. Waleran). Det er vanskelig á tro at dette utspekulerte og heraldisk noe dilettantiske vápen er ekte. Mot ektheten taler det forhold at konstruksjonen med fargebrudd i form av et dyr lagt pá stripet skjold ikke forekommer i noe norsk vápen 1200—1400 og er et sydlig fenomen, ukjent ogsá i dansk heraldikk 1200—1400. Det stokkfisk-vápen som langt senere ble páduttet Island er uten forbindelse med 1200-árenes heraldikk. Et islandsk statsvápen som er an variasjon av Norges i tida 1261—1300 ff. er tenkelig, men vi kan ikke her stole pá Wijnbergen-bildet. Selv om loven er vakkert tegnet.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.