Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1971, Blaðsíða 130

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1971, Blaðsíða 130
130____________________________________________ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS alla Vestur-Evrópu einkanlega á 15. og 16. öld. Á Norðurlöndum voru þeir ekki síður algengir en annars staðar og hafa verið fluttir þang- að inn frá suðlægari löndum, en Svíar a. m. k. smíðuðu einnig at- geira, og til voru þar þekktir atgeirasmiðir. Þingeysku atgeirarnir eru þó ekki smíðaðir á Norðurlöndum, heldur má sennilegast telja að þeir séu allir af þýzkum uppruna. Einn þeirra, A, ber innslegið smiðsmerki eða verksmiðjumerki, en ekki virðast vera tiltækar rann- sóknir, sem varpi neinu ljósi á það. Hann er af ítölsku gerðinni, hinir tveír af þýzku gerðinni. Allir þrír eru atgeirarnir íburðarlaus vopn óbreyttra hermanna, en þar fyrir eru þeir þó góð og gild vopn. Með hjálp Finns Askgárds verður eftirfarandi sagt um gerð og lögun hvers um sig í stuttu máli: A. Italsknr atgeir (nafnið eftir löguninni, gæti verið þýzkur fyrir því; ítalski atgeirinn var á þýzku oft nefndur Rossschinder) af gerð sem tíðkaðist á sí&ari hluta 15. aldar. Gerðin er að öllu leyti svo ein- föld, að ætla má að vopnið sé í eldra lagi, því að á 16. öld var þróunin sú að bætt var við fleiri krókum og broddum. Frá miðri 15. öld og fram á miðja 16. öld var þetta algengt vopn fótgönguliða á Italíu, Frakklandi og Sviss. Sjá W. Boeheim, Handbuch der Waffenkunde, bls. 340, mynd 393a, og Wegeli, Inventar der Waffensammlung des Bernischen Historischen Museums in Bern, Bern 1939, III, Stangen- waffen, bls. 187. (Sjá hér 8. mynd). B. Atgeir af þýzkri eða svissneskri gerð frá um 1510-1520. Sjá Boeheim, Waffenkunde, bls. 332, mynd 391c, einnig 391e, sem sýnir að oddurinn er ekki í beinu framhaldi af falnum eins og á B, og Wegeli, Inventar, Taf. X og XI. (Sjá hér 9. mynd). C. Atgeir af þýzkri eða svissneskri gerð frá um 1520—1530. Eggin er skásettari en á B, og gæti það bent til ögn síðari tíma. Þessir tveir atgeirar eru svo líkir, þrátt fyrir nokkur atriði, sem á milli ber, að fullnægjandi er að vitna til sömu mynda fyrir báða. Niðurstaðan af því sem hér að framan greinir er þá sú, að vopnin, sem fundust í Grísatungufjöllum, séu hellebardar, sem Islendingar kölluðu atgeira, að öllu leyti eins og þau vopn tíðkuðust víða í lönd- um Vestur-Evrópu (sjá 8. og 9. mynd), sennilega þýzkir að uppruna, hinn elzti frá lokum 15. aldar, næstelzti frá 1510-1520 og hinn yngsti frá 1520-1530. Varlegast er að taka þessi ártöl ekki alveg bókstaf- lega, en óhætt er að segja, almennt talað, að þeir séu frá fyrri hluta 16. aldar, en á þeim kunni að vera lítils háttar aldursmunur. Eflaust hafa svo sterkleg vopn getað verið í notkun nokkuð lengi, en nánar verður ekki að orði kveðið um það efni.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.