Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Árgangur

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1971, Blaðsíða 134

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags - 01.01.1971, Blaðsíða 134
 134 ÁRBÓK FORNLEIFAFÉLAGSINS Þessi dæmi verða látin duga hér, þótt trúlega mætti tína fleiri saman í ritum 16. aldar. En litlu mundi það væntanlega bæta við vitneskju okkar um notkun atgeira hér á landi á þessum tíma, enda seint siglt fyrir að ekki leynist einhvers staðar einhver dæmi eftir. Þessi f áu dæmi, sem hér eru talin, sýna vel, að atgeirar eru á þessum tíma svo sem sjálfsagðir hlutir, sem allir þekkja. Myndir af atgeirum finnast í lýsingum handrita og í útskurði. Ól- afur helgi er á síðkaþólskum tíma oft sýndur með atgeir í axar stað. En hér verður aðeins vikið að tveimur íslenzkum myndum af mönn- um með atgeira. Önnur er í Jónsbókarhandritinu AM 147, 4to, og sýnir mann með reiddan atgeir andspænis ljóni eða kynjadýri (1. mynd)8. Myndin er fróðleg. Hún sýnir atgeir af þýzku gerðinni eins og tveir af þingeysku atgeirunum, býsna nákvæm, svo að meira að segja spengurnar upp eftir blaðinu sjást. Skaftið er digurt. Sá sem þessa mynd gerði hefur verið mæta vel kunnugur þessu vopni sinn- ar tíðar. Handritið er frá 16. öld, sennilega öðrum f jórðungi hennar, segir mér Stefán Karlsson handritafræðingur, ritað með mjög svip- aðri hendi og ýmis bréf Jóns biskups Arasonar. Líklega er sama hönd á bréfi skrifuðu á Hólum 1527. Áður segist Stefán Karlsson hafa fullyrt, að sama hönd væri á bókinni og bréfi skrifuðu í Múla í Aðaldal 1531. Þetta veitir nægilega vitneskju um aldur skinnbókar- innar. Hún er frá sama tíma og þingeysku atgeirarnir. Hin myndin, sem hér verður nefnd, er á útskornu hvalbeinsspjaldi frá Skarði á Landi, Þjms. 10910 (11. mynd), frá 1606 eða rétt um það bil, því að það ártal er á öðru sams konar spjaldi úr sömu kirkju. Þetta er íslenzkt verk eftir Brynjólf Jónsson bónda í Skarði.9 A myndinni sjást vopnaðir varðmenn við gröf Krists. Einn þeirra er með atgeir svipaðan þingeysku atgeirunum. Maður, sem er á miðjum aldri um 1600, hefur áreiðanlega þekkt atgeir af eigin sjón. 6 Ekki bregzt það, og allra sízt hér á landi, að menn spyrji, hverju það sæti, að þrjú svo mögnuð vopn finnist saman uppi í óbyggðum, hverjir hafi verið þarna á ferð, hvenær og hvers vegna. Menn spyrja eins og Diðrik af Mynden: „Hvad skal so mangen Mand mett Helle- 8 Sjá Jónas Kristjánsson: Handritin og fornsögurnar. Reykjavík 1970, bls. 70—71. 9 Sbr. Hundrað ár í Þjóðminjasafni, nr. 65. Spjaldið með atgeirsmanninum er sýnt í íslenzk list frá fyrri öldum, nr. 21.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156

x

Árbók Hins íslenzka fornleifafélags

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Árbók Hins íslenzka fornleifafélags
https://timarit.is/publication/97

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.