Árbók Landsbókasafns Íslands - Nýr flokkur - 01.01.1991, Page 60

60
STEFÁN KARLSSON
6. Onákvœmni og frjálsrœði
Það sýnishorn þýðingar Odds Gottskálkssonar, sem hér birtist í
þessum stutta varðveitta texta, ber skilningi og orðsnilld þýðand-
ans fagurt vitni. Frávik frá frumtextanum eru helst fólgin í
viðaukum samlieita og einkunna, eins og vikið verður að hér á eftir
í 9. og 10. kafla.
Dæmi um misfellur í textanum, sem vafalítið verður fremur að
skrifa á reikning skrifara en þýðanda, vóru nefnd hér að framan í
3. kafla. Sama máli kann að gegna um það að örfá orð í latínutext-
anum eiga sér ekki samsvörun í þeim íslenska: 1 r 10 ’utique’, lv22
’horribiliter’ og 2vl8 ’omnibus’; íslenskar þýðingar þessara orða
kynnu að hafa fallið niður í uppskrift.
I 2r4 svarar ’vorum’ til ’vestro’. Það er meinlítil villa, en stafar
fremur af mislestri þýðanda á uestro sem nostro en misritun
skrifara, og augljóst má telja að lr25 ’hljóðfærasöngum ónýtum’ sé
sprottið af því að Oddur hafi í fljótheitum mislesið ’symposiis’ (þ.e.
samdrykkjum) sem ’symphoniis’ og gerst þannig óvart baráttu-
maður gegn tónlist á Islandi.
A tveimur stöðum hefur bygging langra setninga farið úr
skorðum: I 2r22 er ’getum’ þýðing á ’possumus’ sem tekur með sér
þrjár sagnir í inf.; þá fyrstu hefur Oddur í 11). þt., ’haldið’, eins og
eðlilegt er, en verður síðan á að hafa hinar í nh., 2r23 ’að lofa og
prísa’. í latneska textanum sem svarar til 2v22-26 eru fjórar sagnir
í sömu málsgreininni í 1. p. pl. præs. conj.; fyrstu sagnmyndirnar,
’timeamus ... diligamus’, eru þýddar ’skulum óttast ... elska’, sú
þriðja, ’magnifaciamus’, án hjálparsagnar ’vegsömum og dýrkum’,
en sú fjórða, ’exerceamur’, er þýdd með nh., ’að iðka’, sem svífur í
lausu lofti.56
Frjálsræði og smekkur þýðanda — eða íljótfærni — mun ráða því
að liðir hafa á stöku stað verið fluttir til innan setninga: lv22 ’af
guði *fyrirlátnir57 og að eilífu fordæmdir’ (’deseruntur in æternum
a Deo, et damnantur’),58 2r3-4 ’heilagt halda og með fagnaði
þjóna’ (’curn gaudio servire, et Sabbatisare’), 2v20-21 ’ein sannar-
lig meining og réttilig undirstaða’ (’vera et germana sententia, et
intcllectus’), 2v24—25 ’blessuð orð og heilagar prédikanir’ (’conti-
ones sacras, et sanctum verbum’).
56 Notkun nafnháttarmerkis í þessun setningum (og í 2r 12— 13 ’megum ... að segja’)
kemur einnig á óvart, en notkun þess er nokkuð á reiki í Nýja testamenti Odds, sbr. Jón
Helgason, Málid ... (sjá nmgr. 27), 142-43.
57 Skr.Jyrirlitnir, sbr. 3. kaíla.
38 f þýska textanum að baki þeim latneska stendur aðeins „verdambt ewiglich“.