Gripla - 20.12.2007, Síða 181

Gripla - 20.12.2007, Síða 181
ANDMÆLARÆÐUR V Umfjöllunin um Passíusálmana í 15. kafla er mjög vönduð og þar er saman komin mikil þekking á efninu. Passíusálmarnir eru hámark kveðskapar Hall- gríms og eitt mesta meistaraverk íslenskra bókmennta. Í umfjölluninni er gerð góð grein fyrir öðrum íslenskum passíusálmum og þeir bornir saman við Passíusálma Hallgríms. Doktorsefni minnist aðeins á tengsl Samúelssálma og Passíusálmanna og tekur undir þau venjulegu sjónarmið að Hallgrímur hafi hætt við Samúelssálma í miðjum klíðum til þess að taka til hendinni við Passíusálmana. Sú staðreynd hefur verið ýmsum öðrum höfundum eins og Magnúsi Jónssyni og Sigurði Nordal tilefni til að grufla í ástæðu þess að Hallgrímur tók til við að yrkja Passíusálmana. Doktorsefni ræðir það mál ekki, heldur lætur sér nægja að benda á hversu Passíusálmarnir sverja sig í ætt við það sem ort var í nágrannalöndunum um píslir Krists og útlegging Hallgríms sé hliðstæð því sem tíðkaðist með skáldum nágrannaþjóðanna. Og þetta er í sjálfu sér alveg nægileg skýring og óþarfi að fara að leitast eftir ástæðum í sálarlífi eða ytra lífi skáldsins. Það er í raun sennilegt eins og segir á bls. 360, að Hallgrímur hafi verið svo vel lesinn í erlendum píslarbókmenntum að það hafi nægt honum til innblásturs til að takast á við að setja píslarsöguna fram í sálmum sem ekki væru aðeins endursögn heldur líka útlegging til lærdóms, áminningar og huggunar. Umræðan um hina fjórföldu ritskýringaraðferð bæði í tengslum við Passíusálmana og víðar er mjög sannfærandi og upplýsandi. Þá er líka skemmtileg tilgátan á bls. 361 um að Brynjólfur biskup hafi verið áhrifavaldur þar með því að kynna fyrir Hallgrími ný píslarkvæði sem báru með sér nýja strauma íhugunar og málskrúðs og voru undir áhrifum frá kaþólskri hefð. Í ljósi þessara hugleiðinga er áhugavert að lesa samanburðinn á Hallgrími og erlendum passíusálmaskáldum er beita sömu aðferðum og hann. Í því sam- bandi bendi ég sérstaklega á samanburðinn og umræðuna á bls. 330 o. áfr. um efnistök dönsku skáldanna Kingos og Naurs annars vegar og Hallgríms hins vegar viðvíkjandi íhugunarefninu yfirskriftin yfir krossinum sem er hjá Hall- grími 35. passíusálmur. Þar bendir doktorsefni á að dönsku skáldin séu sýnu orðmeiri en Hallgrímur og noti öllu meira skrúðmælgi í máli sínu en hann. Ennfremur segir þar að margir hinna erlendu texta séu tilfinningaþrungnari en texti Hallgríms þótt þar skorti reyndar ekki tilfinningar (bls. 358 o. áfr.). Þetta leiðir hugann að mismunandi stefnum og straumum í passíubók- menntum. Í passíu- eða píslaríhugunum miðaldamanna voru píslir Krists oft uppmálaðar í því skyni að hræra tilfinningar fólks til samúðar með Kristi og til 179
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200
Síða 201
Síða 202
Síða 203
Síða 204
Síða 205
Síða 206
Síða 207
Síða 208
Síða 209
Síða 210

x

Gripla

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Gripla
https://timarit.is/publication/579

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.