Hugur - 01.01.2014, Qupperneq 150

Hugur - 01.01.2014, Qupperneq 150
150 Gústav Adolf Bergmann Sigurbjörnsson umhyggju enda rísi þær „upp úr umhyggjusamri iðju og leika því stórt hlutverk í umhyggjusiðfræði, sé hún skilin rétt“.42 Hér alls engin tilraun á ferð til þess að smætta réttlætishugtakið niður í um- hyggjuhugtakið. Held ítrekar að við þurfum að halda hugtökunum tveimur að- greindum, þar eð réttlætishugtakið getur tekið á ýmsum þáttum sem umhyggjan getur kannski ekki gert.43 Við getum samt sem áður litið svo á að krafan um réttlæti spretti upp úr samböndum sem einkennist af umhyggjusemi. Ef ég á tvö börn og sýni öðru þeirra meiri umhyggju en hinu þá er ég ekki raunverulega umhyggjusamur. Það að vera umhyggjusöm manneskja krefst þess af mér að ég sé einnig sanngjarn. Sanngirnin sprettur upp af næmni minni og skilningi á mis- munandi þörfum barna minna og hvernig megi uppfylla þær. Hér birtir umhyggjusiðfræðin nýja mynd af erkitýpu siðaverunnar og stillir henni upp sem góða vininum eða skilningsríka foreldrinu andspænis t.d. mynd- inni af hinum sanngjarna dómara. Því þar sem réttlætiskenningarnar sjá fjöl- skylduna fyrir sér sem holdgervingu ójafnræðis, getum við séð í breytni góðra og umhyggjusamra foreldra hvar fullkomin birtingarmynd sanngirni og réttlætis lítur dagsins ljós. Það gera þeir þvert á misjafnar aðstæður barna sinna og með næmni fyrir tilfinningum þeirra og þörfum. Ekki með því að láta eins og enginn munur sé á milli barnanna, heldur með því að taka hann með í reikninginn. Á sambærilegan hátt ætti réttlæti úti í hinu víðara samfélagi að virka. Okkur er orðið of tamt að líta á siðferði og þar með mannleg samskipti á opinberum vettvangi sem eitthvað sem eigi sér stað á milli ókunnugra og óháðra einstaklinga en gleymum hversu lifandi og samtvinnuð þessi samskipti og við sjálf erum í líf hvers annars. Siðfræði sem ætlar að taka tillit til þess hvernig við lifum, í hvernig samböndum við erum, verður að horfa til tengsla, ekki aðeins til afstöðu einstaklinga eða niðurstaðna af einstökum ákvörðunum. Hún verður að geta met- ið þessi tengsl: hver eru slæm, hver eru góð, hver við eigum að rækta og hvernig við eigum að gera það. Til þess þurfum við siðfræði þar sem þungamiðjan hvílir á umhyggju, skilningi, næmni og ábyrgð okkar á öðrum. Við þurfum siðfræði sem er reist á raunsæjum mannskilningi. Ekki á skilningi á mannverum sem birtast eins og jafnir, frjálsir samningsaðilar, heldur á mannverum sem eru í mismunandi 42 Bubeck 1995: 11, sótt til Held 2006: 16, skáletrun mín. Sjá líka Held 2006: 71. 43 Réttarorðræðan hefur t.a.m. augljóslega verið mikið haldreipi fyrir minnihlutahópa. Skýrustu dæmin um það eru eflaust réttindabarátta svarts fólks í Bandaríkjunum og kvenna í Vesturheimi. Það sem Held vill hins vegar benda á er að þó að réttlætisnálgunin sé oft mjög gagnleg þá þýði það ekki að við getum þar með beitt henni á allt siðferði og alla pólitík. Réttlætiskenningarnar hafa mótast á hinu opinbera sviði þar sem þær taka til samskipta milli ókunnugra og ótengdra einstaklinga. Held bendir á hvernig þær alhæfa um allt siðferði út frá hugmyndum okkar um samskipti einstaklinga á markaðnum eða á sviði ríkisins og er ætlað að fást við ákvarðanir og siðferðisleg vandamál með nálgunum sem eru í anda löggjafarvalds eða dómara, samninga/sátt- mála og jafnvel verslunar og vöruskipta. Sjá Held 2006: 25. Hér sjáum við að Held telur að réttlæti og umhyggja geti verið í samhljómi hvort við annað og eigi að stilla hvort annað af. Aðrir hafa lagt til svipaða nálgun, t.d. Marilyn Friedman og Annette Baier. Michael Slote er hins vegar þeirrar skoðunar að slíkt sé ekki alltaf raunin og að stundum geri réttlætið til okkar kröfur sem stangast á við góða umhyggju. Í þessum efnum tekur hann dæmi um tjáningarfrelsið og hatursorðræðu. Þvert á það sem við eigum að venjast leggur hann til að í slíkum aðstæðum sé oftast ástæða til þess að láta umhyggjusjónarmið hafa forgang yfir réttlætissjónarmið. Sjá Slote 2012, sérstaklega 5. kafla, Friedman 1993 og Baier 1995. Hugur 2014-5.indd 150 19/01/2015 15:09:37
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151
Qupperneq 152
Qupperneq 153
Qupperneq 154
Qupperneq 155
Qupperneq 156
Qupperneq 157
Qupperneq 158
Qupperneq 159
Qupperneq 160
Qupperneq 161
Qupperneq 162
Qupperneq 163
Qupperneq 164
Qupperneq 165
Qupperneq 166
Qupperneq 167
Qupperneq 168
Qupperneq 169
Qupperneq 170
Qupperneq 171
Qupperneq 172
Qupperneq 173
Qupperneq 174
Qupperneq 175
Qupperneq 176
Qupperneq 177
Qupperneq 178
Qupperneq 179
Qupperneq 180
Qupperneq 181
Qupperneq 182
Qupperneq 183
Qupperneq 184
Qupperneq 185
Qupperneq 186
Qupperneq 187
Qupperneq 188
Qupperneq 189
Qupperneq 190
Qupperneq 191
Qupperneq 192
Qupperneq 193
Qupperneq 194
Qupperneq 195
Qupperneq 196
Qupperneq 197
Qupperneq 198
Qupperneq 199
Qupperneq 200
Qupperneq 201
Qupperneq 202
Qupperneq 203
Qupperneq 204
Qupperneq 205
Qupperneq 206
Qupperneq 207
Qupperneq 208
Qupperneq 209
Qupperneq 210
Qupperneq 211
Qupperneq 212
Qupperneq 213
Qupperneq 214
Qupperneq 215
Qupperneq 216
Qupperneq 217
Qupperneq 218
Qupperneq 219
Qupperneq 220
Qupperneq 221
Qupperneq 222
Qupperneq 223
Qupperneq 224
Qupperneq 225
Qupperneq 226
Qupperneq 227
Qupperneq 228
Qupperneq 229
Qupperneq 230
Qupperneq 231
Qupperneq 232
Qupperneq 233
Qupperneq 234
Qupperneq 235
Qupperneq 236
Qupperneq 237
Qupperneq 238
Qupperneq 239
Qupperneq 240
Qupperneq 241
Qupperneq 242
Qupperneq 243
Qupperneq 244
Qupperneq 245
Qupperneq 246
Qupperneq 247
Qupperneq 248
Qupperneq 249
Qupperneq 250
Qupperneq 251
Qupperneq 252
Qupperneq 253
Qupperneq 254
Qupperneq 255
Qupperneq 256
Qupperneq 257
Qupperneq 258
Qupperneq 259
Qupperneq 260
Qupperneq 261
Qupperneq 262
Qupperneq 263
Qupperneq 264
Qupperneq 265
Qupperneq 266
Qupperneq 267
Qupperneq 268

x

Hugur

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.