Saga


Saga - 2013, Síða 147

Saga - 2013, Síða 147
ekki þróast frá sameiginlegum rituðum frumtexta heldur verið skrá- settir sérstaklega fyrir hvert þing. Má sjá að ýmis ákvæði hafa upp- haflega verið málamiðlun milli þess sem almennt gilti í kirkjunni og þess sem hlýtur að hafa verið eldri venja, t.d. hve auðvelt var að slíta hjónabandi. Ýmislegt í norsku kristinréttunum er fornlegra en í Grágás enda hafa þeir verið færðir í letur fyrr, væntanlega fyrir 1100, þó einnig megi ætla að við fyrstu skrásetningu hafi flotið með gamlar klausur úr munnlegri geymd. Mest er af fornlegu efni í kristinrétti austan- fjalls, einkum Borgarþings, en minnst í Frostaþingslögum þar sem erkibiskup hafði besta aðstöðu til að beita sér fyrir endurskoðun úreltra kirkjulaga. eftir upphaflega skrásetningu hafa norsku kristindómsbálkarnir þróast, rétt eins og kristinna laga þáttur Grágásar, í safn af ákvæð - um sem hljóta að vera misgömul og hafa aldrei öll í senn verið virk lög.7 Þannig er t.d. vel mögulegt, þó að Borgarþingslög séu í heild hin fornlegustu í Noregi, að einhver ákvæði þeirra séu frá 12. og jafnvel 13. öld og þá jafnvel yngri en samsvarandi reglur í öðrum lögum. Skrifarar eða ritstjórar lagahandritanna hafa að einhverju leyti fellt brott úrelt ákvæði forrita sinna en ekki til hlítar, annaðhvort af vangá eða þeim hefur þótt viðeigandi að halda þeim til haga. engar beinar heimildir eru um breytingar á þessum lögum fyrr en í stjórnartíð Magnúsar konungs erlingssonar. Honum eru eignuð viss nýmæli, m.a. um breytingar á konungserfðum, en ákvæði um þær tilheyrðu kristinrétti. er vafalaust rétt að Magnús — eða öllu heldur faðir hans, erlingur jarl, í samstarfi við eystein erki- biskup — hefur gengist fyrir þeim breytingum, og þá í tengslum við krýningu Magnúsar 1163. Upp úr því er líklegt að erkibiskup hafi ýtt undir frekari endurskoðun á kristinrétti lögþinganna. Svo mikið er víst að kristindómsbálkur Gulaþingslaga var yfirfarinn og skrá- settur í nýrri gerð, kenndri við Magnús konung. eldri gerðina fylgir bölvun barni? 145 7 Ég lærði af Orra vésteinssyni (The Christianization of Iceland. Priests, Power, and Social Change 1000–1300 (Oxford: Oxford University Press 2000)) hve mikilvægt er að nota kristinna laga þátt með þetta sjónarmið í huga. Mína eigin æfingu í að beita því birti ég í greinarstúfi: „Thin on the Ground. Legal evidence of the Availability of Priests in 12th Century Iceland“. Church Centres. Church Centres in Iceland from the 11th to the 13th Century and their Parallels in other Countries. Rit [Snorrastofu] 2. Ritstj. Helgi Þorláksson (Reykholt: Snorrastofa 2005), bls. 95– 102. else Mundal (Barneutbering, bls. 14) leggur einnig áherslu á möguleika þess- arar aðferðar. Saga haust 2013 NOTA_Saga haust 2004 - NOTA 23.6.2020 15:04 Page 145
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200
Síða 201
Síða 202
Síða 203
Síða 204
Síða 205
Síða 206
Síða 207
Síða 208
Síða 209
Síða 210
Síða 211
Síða 212
Síða 213
Síða 214
Síða 215
Síða 216
Síða 217
Síða 218
Síða 219
Síða 220
Síða 221
Síða 222
Síða 223
Síða 224
Síða 225
Síða 226
Síða 227
Síða 228

x

Saga

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Saga
https://timarit.is/publication/775

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.