Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1980, Síða 74

Andvari - 01.01.1980, Síða 74
72 SVEINN SKORRI IIÖSKULDSSON ANDVAIU háðu lífsbaráttu sína í nýju og framandi umhverfi vestur á sléttum Ameríku. Menn biðu frétta af ættingjum og vinum er bárust í einkabréfum og blaðafregnum að vestan. Þessi áhugi á örlögum Vestur-Islendinga hafði þó einnig breiðari almenna skír- skotun. Meginflaumur Ameríkuferðanna féll sömu ár og íslenskt fólk var almennt að vakna til vitundar um rétt sinn og stöðu í samfélagi þjóða. Því var einatt litið á farnað Islendinga í fólksblöndu Vesturheims sem dæmi þess hversu þeir dygðu borið saman við aðra. Velgengni eða afrek íslenskra manna þar vestur í hafi þjóðanna - hvort heldur verklega hagnýt eða á sviði vísinda og lista - voru skoðuð sem sönnun eða a. m. k. vísbending þess að íslendingar væru líka menn með mönnum. „Góðar fréttir“ af löndum vestra voru þannig siðferðilegur stuðningur við meginstef þjóðernislegrar og menningarlegrar baráttu Islendinga á fyrstu áratug- um þessarar aldar sem fólst í því að stappa stálinu í sjálfsvitund þjóðarinnar - að menna hana, sýna henni og sanna að hún gæti staðið eigin fótum sakir sérstæðrar menningar og getu til að lifa mannsæmu lífi. Þetta íslenska mat á hlutskipti og högum landa vestan hafs féll öldungis í sama farveg og stefna Vestur-íslendinga í þjóðernis- og menningarmálum. Frá öndverðu var hinn rauði þráður hennar ofinn tveimur meginþáttum: Að reynast nýtir þegnar í sínum nýju heimkynnum og varðveita jafnframt sem best séríslensk menningareinkenni og arfleifð. Þennan tón slógu þegar oddvitar íslensku frumbyggjanna vestra eins og séra Jón Bjarnason og Einar Hjörleifsson Kvaran, og þeir strengir hafa jafnan hljómað síðan. Leyfist okkur nútímamönnum e. t. v. í framhaldi af þessu að spyrja þeirrar spurningar hvort örlög íslenskrar tungu, þjóðernis og erfða meðal íslendinga í Vesturheimi gefi nokkra vísbendingu um lífsmagn og gildi íslenskrar menningar á okkar dögum. I Vesturheimi voru íslendingar dæmigerður og fámennur „minnihlutahópur“ eins og nú er kallað. Er líklegt að tungu og sérstakri menningu smáþjóða muni í framtíð búin áþekk hætta af fjölþjóðlegum menningariðnaði stórvelda sem hugsan- lega verði dreift um víða veröld með tölvutækni og gervitunglum þeirra af viðlíka ágengni og landar vestra bjuggu við forðum af engilsaxnesku umhverfi sínu? II Mikilvægasti liðurinn í starfsemi Vestur-íslendinga til viðhalds íslenskri menn- ingu og þjóðerni hefur verið verndun tungu sinnar og rækt við bókmenntir sínar. í þeirri baráttu hefur útgáfa bóka, tímarita og blaða verið gildasti þátturinn. Utgáfustarfsemi Vestur-íslendinga hefur verið með ólíkindum mikil en verður ekki rakin hér,
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.