Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.1968, Síða 36

Tímarit Máls og menningar - 01.12.1968, Síða 36
Tímarit Máls og menningar úti. Svo er talið að á þessum tveim árum hafi dáið 9238 fleiri en svar- aði tölu fæddra. En á öllu harðinda- tímabilinu, 1779—85, er talið að dáið hafi fjórðungur alls fólks á ís- landi úr hungri og sóttum ... Fén- aðarfellirinn var mestur 1783—84. Er talið að þá hafi farizt 53% af öllum nautpeningi, 82% af sauðfénu og af hestum 77%.“ Þorvaldur Thoroddsen kemst svo að orði um neyð þessara ára: „Svo algengt var hungrið, að það sá á fjölda af beztu bændum og prestum. Þjófnaður og rán gekk fram úr öllu hófi, svo enginn var óhultur um sitt. Allt var étið sem tönn festi á, horkj öt af hrossum, horn og skóbætur, og jafnvel hundar. Sumstaðar aleyddust nærri sveitir, foreldrar dóu frá böm- um, en þau fundust eftir í bæjum, komin að bana, en sumstaðar dó allt, er inni var, og lá þar sem statt var, til þess er það var fundið. Margir féllu niður af sulti milli bæja og margir voru grafnir á dag og margt sett niður í tötrum sínum“. Og hverfum nú aftur að Jóni Stein- grímssyni. Það er komið fram á vor- ið 1784. Neyðin sverfur að sóknar- börnum hans, „svo þá að sumarmál- um leið, fóru bændur sem gengið gátu að skreiðast vestur eftir til sjós, að halda lífinu og útvega sér lífs- skepnur“. Og enn tekur síra Jón sig upp til að leita bjargar, „gekk fyrst í Skálholt og síðan suður á Alftanes til herra stiftamtmanns Thodals. Fékk hjá honum af innsendum gefn- um peningum 60 ríxdali. Hann fékk mér og í hendur 600 rd í einum kassa. Þennan kassa opnaði klausturhald- ari Sigurður, er kominn var að Stór- ólfshvoli á leið suður, tók úr honum handa sér 20 rd og 8 til handa bónda einum að kaupa kú.“ „Þá eg fór frá Stórólfshvoli og kom austur undir fjöllin, mættu mér allflestir sóknarmenn mínir, sumir að útvega sér jarðir þar, sumir að kaupa sér lífsgripi og fengu þá ei nema fyrir betaling út í hönd. En þeir höfðu heyrt að hjálparmeðal það væri undir minni hendi, leituðu mig uppi og sátu alla vega í vegi fyrir mér og beiddu mig í guðsnafni að hjálpa upp á sig. En eg, sem flesta vildi til baka, og eg sá neyð þá þeir liðu, hrærðist af meðaumkun yfir þeim og tók til að fá þeim af kassanum til að kaupa gripi, sem nú fengust enn með þolanlegu verði, 245 ríxdali, flestum til að kaupa einn eða tvo gripi“ ... Fyrir þetta var síra Jón ákærður og fékk sektardóm og varð að biðjast fyrirgefningar opinberlega á Alþingi fyrir sýnódusrétti. „Leið svo þetta sumar 1784 þanninn. Eg leið ofsókn og aðkast á allar síður. Kona mín lagðist upp á sængina, mjög þung- lega haldin,sem hana leiddi til dauða, því hún sofnaði í guði sætlega þann 4. octobris á hennar 66. aldursári, 242
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.