Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 31

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 31
Loftur á „hinu leiksviðinu" vinsæla mynd fær ævinlega upphafið og fjálglegt form í listum. Það sem er athyglisvert í okkar samhengi er, að þó að Loftur gefi sögu sinni hefð- bundið og all upphafið form þá notar hann þessa lýsingu á þessum stað í átökum þeirra Steinunnar til að niðurlægja hana. Viðbrögð Steinunnar sýna að hún skilur hann mæta vel, en það hve mjög þessi saga særir og niðurlægir hana kemur ekki í ljós fyrr en seinna í verkinu, í uppgjöri þeirra Lofts annars vegar (50—59) og þegar Ólafur gefur í skyn að Loftur hafi sagt sér sitt af hverju um samband þeirra: STEINUNN: {augun loga af ákafri geðshræringu, málrómurinn er stilltur): Sagði hann þér hvenær hann veitti mér eftirtekt í fyrsta skipti? (61) Loftur hefur hins vegar meira í pokahorninu handa Steinunni í fyrsta þættinum. Samkvæmt sálgreiningunni er varla hægt að skilja næstu sögu hans öðru vísi en nauðgunarfantasíu. Og nú fyrst getur Loftur hlegið og „dregið hana ákaft að sér og kysst hana." (27). I framkomu Lofts við Steinunni má sjá móthverfuna við ást hans og upphafningu á Dísu biskupsdóttur. Árið 1912, þremur árum áður en Galdra-Loftur kom út, skrifaði Freud grein um tilhneigingu karlmanna til að kljúfa ást sína, þeir upphefja konuna sem þeir elska og fyrirlíta hina sem þeir girnast. Þetta birtist gjarnan í getuleysi gagnvart þeirri fyrri og vansæld með þeirri seinni, hvort tveggja er slæmt skv. Freud sem telur að þetta mynstur sé einn af bakreikningum siðmenningarinnar. Hann segir að sálfræðilegar rætur klofningsins liggi í sambandinu við móðurina og telur að upphafningin/ niðurlægingin séu varnarviðbrögð sjálfsins sem reyni á þennan hátt að forðast dulvitaðar sifjaspellaóskir bernskunnar.10 Þetta varpar ljósi á þann sadó-masókíska leik sem Loftur er að leika við Steinunni, á báðum „sviðunum" samtímis, en að því verður nánar komið síðar. Mótleikari hinna óleyfilegu hvata, sektarkenndin, er ekki langt undan. Atriðinu lýkur á því að Ólafur birtist á sviðinu. Ólafur er sá sem tapar í samkeppni þeirra Lofts um Steinunni. Sigur Lofts verður ennþá erfiðari báðum af því að þeir hafa verið svo nánir hvor öðrum og leikbræðravensl þeirra eru oft dregin fram, sérstaklega af Ólafi. Honum finnst Loftur hafa svikið sig grimmilega, og þar sem hann telur sig þekkja Loft spyr hann beint: Hvernig stendur á því, að þú varðst allt í einu ástfanginn? Þú hafðir þó séð Steinunni áður. Langaði þig til að sannfæra þig um, að Steinunn væri mér samboðin? Eða ertu eins og krakki, sem hefur 293
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.