Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 112

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 112
Tímarit Máls og menningar hún sjálf aldrei afhjúpuð né blekkt; eða með öðrum orðum „afhjúpun" hennar verður sjálf enn ein blekkingin, og tilraun til að „blekkja" eða „snúa út úr" henni verður ekki annað en enn ein afhjúpunin. I hugtakinu afhjúpun er þó gefið í skyn hver aðgangurinn að henni er; í fyrsta lagi er eitthvað sem er hjúpað. Hvað þetta „eitthvað" er í sjálfu sér er ekki fremur viðkomandi listamönnum en öðrum lifandi mönnum. I öðru lagi er það sem hjúpað er með. Hjúpunin eða hjúpurinn er hið eiginlega listaverk og þar er að finna auðkennin sem greina það frá öðrum hlutum, ef litið er á það sem einangrað fyrirbæri. En sé litið á listaverkið (myndverkið) sem ákveðið verkefni til að sundurgreina innan gefinna marka, sem virðist, svo langt sem það nær, óumflýjanlegt, þá eru þar a.m.k. tvö margslungin vandamál sem brenna á myndlistarrýninni. Annars vegar það með hvaða hætti réttast (réttlætanlegast) sé að „þýða" myndmál yfir á ritmál (talmál), og hins vegar það á hvern hátt ritmálið (talmálið) virðist „ósjálfrátt" gæða myndmálið eigin merkingu. Fólk sýnist almennt hafa tilhneigingu til að upplifa eða „lesa" myndir (kannski allt sem er „séð") útfrá lögmálum rit- og talmáls. I þessu sambandi mætti varpa því fram, að svo virðist sem því „myndrænni" sem verk eru í „fagurfræðilegum skilningi" þeim mun minni „rit- og talmálsmerkingu" skírskoti þau til. En sé ætlast til að hafa einhvern áþreifanlegan „sannleik" varðandi listina upp úr krafsinu eru meiri líkur á að hann finnist í því hvernig fólk hagar sér gagnvart listaverkunum fremur en innan ramma þeirra sem slíkra. Hversdagsleikinn, puðið, snattið útheimtir ekki list, heldur hvetjandi skemmtanir. Það sýnist helst vera á „góðri stund" sem fólk telur sig hafa „not" fyrir hana. Listin er sömu ættar og víman að því leyti að hún reynir að hrista (oft) djúpstætt „líf" upp í fólki. Aðeins þegar það er mest á lífi lætur það sig varða um listina, eða þá frammi fyrir dauðanum. I tengslum við lífshættulega atburði opnast fólk fyrir djúpum veruleika hennar. Listin getur verið ögrandi því hún leitast við að hræra í tveimur feimnismálum fólks; ofsakætinni („hinni guðdómlegu vímu"), lífinu í sinni mest lifandi mynd, (að opna út fyrir lífið, að vera á útopnuðu) og því að deyja. List (eða líf) á sem mest útopnuðu er döprust allra, list (eða líf) sem næst dauðanum kátust; hetjurnar hlógu frammi fyrir honum, ekki af kaldhæðni eða harðneskju, heldur af því að innst inni er ekkert fyndnara en það að deyja. Að komast í algleymi vímunnar án þess að vera hún sjálf (eða „út úr heiminum"), að upplifa dauðann án þess að vera dauður er einungis hægt í gegnum sjónhverfingar listaverkanna. En sú starfsemi ein sem getur skákað listinni með því að umhverfa lífinu sjálfu í list (og ekki síður 374
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.