Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 28

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 28
Tímarit Máls og menningar Sagan opnar leikritið og hvaða tilgangi þjónar hún? Er leikritið um Loft saga af þessari sögu, „metasaga"? Það væri kaldhæðið í meira lagi. Eða er sögu betlarans ætlað að varpa íronísku ljósi á vandamál Lofts, tjá alþýð- lega fyrirlitningu á sálarflækjum millistéttanna (og sínum eigin)? Því skal ekki svarað hér, enda má vel skilja þennan íroníska forleik sem viðvörun til áheyrenda um það sem koma skal. Eins og fram er komið hafa menn líka túlkað Galdra-Loft margvíslega en eitt er sameiginlegt öllum þeim túlkunum sem ég hef séð, þ.e. að sam- band Lofts og Dísu biskupsdóttur er túlkað sem „einlægt", fallegt og satt. Dísa er barnung, kannski 14-16 ára, og hún kemur inn í leikritið í fyrsta þætti sem kát og hress en svolítið yfirspennt unglingsstúlka. Loftur fellur fyrir henni umsvifalaust af því að sú Dísa sem hann sér er glöð og heillandi. Hún er fullorðin en þó barn, hún er saklaus og laus við átök og vandamál. Hún er eins og Loftur vildi sjálfur vera. Sá Loftur sem Dísa sér og lýsir er gáfaður og ljóðrænn, fjörkálfur með líflegt ímyndunarafl sem hrífur hana með sér — en um leið sonur föður síns og tilvonandi biskup á Hólum. Allt atriðið einkennist af gagnkvæmu ofmati ástfangins pars og er ákaflega narkissískt. Nú er narkissisminn, sjálfsástin, ekki veigalítill þáttur í tengslum for- eldra og barns; foreldrarnir elska og dást að eftirmynd sinni, barninu, og það speglar sig í ást foreldranna. Narkissisminn er þannig byggður inn í síðari ástarsambönd vegna þess að í síðari þrá eftir sambandi, tengslum við aðra manneskju, felst ævinlega þráin eftir að spegla sig og staðfesta í ást hennar. Ofmatið á þeim sem maður verður ástfanginn af er alltaf í tengslum við þá mynd sem maður þráir ómeðvitað að sjá af sjálfum sér. Og á meðan þessi narkissíski forleikur stendur yfir veit ástfangið fólk ekki mikið um það hvernig elskan þeirra er í raun og veru. Loftur horfir á Dísu og verður „innilegur en óstyrkur" í málrómnum, Dísa horfir á Loft „aðdáunaraugum" (37). Þau leika að þau séu börn - en þau eru ekki börn. Eintal Lofts á töfraábreiðunni er undurfallegt og ljóðrænt. Það er flutt til að hafa hagstæð áhrif á Dísu og allt myndmál þess um óskabrunninn hefur dýpri merkingu. Vatn er tákn kynferðisins, hér eins og annars staðar í verkinu. Hér er það hins vegar ekki tákn hinna óbeisluðu, eyðandi og tortímandi hvata eins og straumþungt, mórautt fljótið eða „brimrót, sem kemur utan af opnu hafi". (67). Hér er vatnið tært og lygnt, það er vatnið í óskabrunnin- um. Steinarnir í brunninum eru: . . . lífssteinninn, rauður eins og blóð. Annar er hulinhjálms- steinninn, dökkblár, með gylltum rákum. Þar er lausnarsteinninn, dökklitaður; hann er eins og hjarta í laginu. (39). 290
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.