Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 100

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 100
Tímarit Máls og menningar sínum, fræðimanninum Ole Worm og er kallað Codex Wormianus eða Ormsbók. Texti þessara tveggja handrita er svo líkur að fræðimenn telja að þau kunni að eiga sameiginlegt forrit. Það forrit virðist og hafa verið náskylt forriti fjórða aðalhandritsins, skinnbókar frá því um 1600 sem geymd er í Utrecht í Hollandi og hefur kenninafn af þeim stað, kölluð Trektarbók. Þessi þrjú síðastnefndu handrit hafa öll ámóta „réttan" texta en Kon- ungsbók hefur oftast verið lögð til grundvallar í útgáfum og því er það texti hennar sem menn kannast best við og oftast er til vitnað. Þótti einboðið að fylgja því handriti einnig í þessari útgáfu. Virðist eðlilegt að láta sitja við Konungsbókartextann þangað til komin er fræðileg útgáfa þar sem öll handritin eru nýtt í því skyni að komast sem næst frumtexta Snorra. Slík útgáfa er nú í vinnslu í Stofnun Árna Magnússonar. Eftir Trektarbók hefur Edda reyndar aðeins einu sinni verið gefin út á íslandi (skólaútgáfa Iðunnar í umsjón Árna Björnssonar, Rvík 1975). En ekki eru allir birnir unnir þótt þessi ákvörðun hafi verið tekin. Einn grimmasti vandi útgefenda hefur jafnan verið ákvörðun um stafsetningu! Engin samræmd stafsetning var til að fornu og því við fátt að styðjast ef útgefandi vill komast sem næst ritunartíma í frágangi texta síns. Er reyndar stundum torséð hvað gæti rekið hann í þá áttina. Hafa þá fræðimenn komið sér upp ýmsum aðferðum. Ein er sú að fylgja handrit- um sem nákvæmast, sýna í nútíðarprenti hvernig fornir skrifarar gengu frá texta sínum. Þetta er að sönnu mjög vísindaleg aðferð en heldur verður málið ókræsilegt til lestrar með því móti. Er því vænlegra að grípa til einhverskonar samræmingar. Um hina fræðilegu stafsetningu sem stund- um er kölluð „samræmd og forn" en var samt búin til á síðustu öld er ástæðulaust að hafa nokkur hæðiyrði. Hún er fróðleg en veldur því samt að reistur er hálfgerður veggur milli óvanra nútíðarlesenda og textans. Sýnist óþarft að drýgja erfiði manna með því móti í útgáfu sem ætluð er til skemmtunar og fróðleiks þeim sem hafa eftir fáu að slægjast í málsögu. Eftir margvíslegar umþenkingar afréð ég að ganga svo langt sem fært væri og á nokkurn hátt verjandi í átt til nútímastafsetningar íslenska ríkisins. Með því móti þóttist ég leggja á það áherslu að þrátt fyrir háan aldur ætti Snorra-Edda enn fullt erindi við landa sína, gott ef hún væri ekki meira að segja nútímalegri en margt það sem verið er að berja saman á tungu Snorra um þessar mundir. Jafnframt skyldi þess þó freistað að varðveita skemmtilegar og fornar orðmyndir. Þessi ákvörðun fól þó í sér að ég setti mig í margháttaðan vanda. Því það er ekki alltaf einfalt mál að segja til um hvað er stafsetning, hvað orðmyndir — sem fróðlegt væri að halda. Þann vanda afréð ég að leysa á svipaðan hátt: Með því að ganga eins 362
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.