Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 116

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 116
Tímarit Máls og menningar listsköpun („lífið") er fyrst og fremst viðleitni til að gera grein fyrir „manninum", með öllum hugrenningum hans og innihaldi, og staðnum sem hann er á, landinu, umhverfinu. Uppruni og það sem rennur upp er og hlýtur að vera eilíft verkefni listarinnar hvar á landi sem er. I menningu íslenska lýðveldisins renna upp í íslendingnum, í mismun- andi innbyrðis hlutföllum, þrjár megin uppsprettur uppruna sem marka öll verk hans og háttalag í hvaða starfi sem er, en eru (samkvæmt eðli listarinnar) augljósastar í listalífinu. I myndmáli, orðmáli, tónmáli er þetta oftast hið „ósagða" í listaverkunum; það einfaldlega segir sig án þess að listamaðurinn viti að hann hefur sagt það. I flestum íslenskum listaverkum (eftir stríð) er þetta það eina sem tekst að segja og á fullkomlega heiðar- legan hátt því það er oftast sagt ómeðvitað. (Að vísu má segja að tími „meðvitundar" eða tilrauna til „endurtúlkunar" byrji ekki í íslenskri myndlist fyrr en uppúr 1970, m.a. af þeim ástæðum að „landið" var ekki orðið „sýnilegt" gegnum myndir á heilsteyptan hátt fyrr en rétt um það leyti). Fyrsta uppsprettan er hrxðsla við einangrun sem virðist nú liggja að baki nokkrum sterkustu dráttunum í svipmóti íslenskrar menningar; æðibunuganginum, hinni margháttuðu „poppun", áhrifagirninni, þ.á m. undanlátssemi við útlent og útlendinga og framkvæmdagleðinni. I lífsstíl verður hennar greinilegast vart í fylgni við kjörorðið „að vera með á nótunum", sem oft hefur tilhneigingar til að leiðast út í ógagnrýnan sleikjuskap við „unga fólkið" og uppátæki þess. Miðaldra „listáhrifa- menn" sem gert hafa út.á þessa lífsspeki frá æskuárum eru orðnir opnir í báða enda, hin fullkomna andstæða einangrunar eða hin fullkomna ein- angrun, og umsvif þeirra í menningarmálum snúast oft, í bestu trú, aðeins um það að koma tilviljunarkenndum byrjendaverkum til vegs. Þessi hræðsla kemur einnig fram í ístöðuleysi, úthaldsleysi og (duldum) ótta við úrvinnslu (þróun) hugmynda, hugsunar eða verka. Menning sem hræðist úrvinnslu er ekkert annað en (tilviljunarkennt) neistaflug sem aldrei verður að eldi; hugmyndir sem kvikna en slokkna síðan aftur inn í sjálfar sig. Þannig er þessi (taumlausa) hræðsla við einangrun, sem á sér sögulegar ástæður, ein aðalorsök þess menningarlega barnaskapar sem oft er hafður í frammi á opinberum vettvangi. Önnur uppsprettan er þunglamalegheit eða stirðbusaháttur, andlegur og verklegur, sem er að líkindum orðinn íslendingum í blóð borinn og á sér efalítið rætur í landkostum og veðurfari. Ef íslendingar eru eða hafa verið á „heimsmælikvarða" í einhverju, þá er það í því að berjast við náttúruöflin. Eina listformið sem náð hefur verulegri fágun á Islandi er stakan (og ef til vill mynsturútskurður sem er reyndar skyldur henni um 378
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.