Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 7

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 7
Óvœntir bandamenn dæmis þar sem heilu setningunum úr frumtextanum er hreinlega sleppt. Slíkt skrifast náttúrlega ekki eingöngu á reikning þýðanda, heldur líka forlagsins, og mætti kannski tína fleiri til. Auk þess mætti ímynda sér, að væri til eitthvert apparat hér á landi sem hefði forgöngu um eða styrkti slíkar þýðingar, hefði það kannski getað haft hönd í bagga. Hafa Alþingi eða Bók- menntafræðistofnun HI nokkurntíma hugleitt það? Ekki er nema sjálfsagt að benda bæði þýðendum og útgefendum sem hyggj- ast fást við útbreiðslu íslenskra bókmennta á, að ætli þeir að spara sér eitthvað með hroðvirkni og fljótaskrift mun eftir því verða tekið, sé þeim það ekki ljóst. Hinu er ekki að neita, að margt af því sem Helga grefur upp í lúsaleit sinni gegnum textann er hreinn og klár sparðatíningur. Allir sem reynt hafa við þýðingar vita að aldrei er hægt að ganga þannig frá að hvergi þurfi að víkja svo til merkingu einstakra orða að það muni ekki í fljótu bragði sýnast rangt, amk. ef það er slitið úr samhengi. Væri ég Norðmaður að þýða úr íslensku, vitandi af heilum bókmenntamagister sem bíður í viðbragðsstöðu eftir að geta grafið upp slíkar villur, þýðandanum til háðungar, myndi sú hugsun eflaust hvarfla að mér að velja eitthvert annað verkefni. Því með aðferðum Helgu má ætíð finna einstök orð og setningar sem skift hafa um merkingu og blæbrigði. Það á líka við um þær þýðingar sem við höfum hingaðtil talið vel frambæri- legar, t.d. frá hendi Jóns Þorlákssonar, Sveinbjarnar Egilssonar eða Jóns frá Kaldaðarnesi. Nú þegar eru til þýðingartölvur sem þýða „rétt" í öllum tilvikum. I því eru þær frábrugðnar listfengum þýðanda af holdi og blóði, og í þeim mun liggur líka ástæða þess að tölvurnar, hversu miklum orðabókarfróð- leik þær verða fóðraðar á, munu aldrei geta þýtt margslunginn litteratúr. Má ég benda á að með einhverjum aðferðum virtist til dæmis hafa verið sýnt frammá það í tímaritsgrein nýverið að á árunum þegar Halldór Laxness var að þýða Hemingway hafi hann verið næsta ólæs á enska tungu, og getur hver dregið sínar ályktanir af því. Talandi um Laxness: Hafa alþingismenn sem vilja að íslenskar bækur séu bara til á íslensku gert sér það ljóst að þó ekki væri nema með því að skrifa bækur sínar á íslensku hefur hann kannski unnið menningu okkar meira gagn en nokkur annar á þessari öld? Það er staðreynd, þótt hún kunni stundum að hljóma fáránlega, að þeir sem fást við að búa til skáldverk eru í rauninni að tala við allt mannkynið. Þetta má jafnvel nota til að skilgreina alvarlegan litteratúr; í þessu liggur munur á honum og einhverri tækifærisrevíu sem sett er upp í kauptúni útá landi og hefur enga merkingu fyrir aðra en þá sem þekkja útí hörgul sérkennilega hætti apótekarans, sóknarprestsins og kaupfélagsstjórans. Þannig hafa þeir óneitanlega nokkuð forskot sem skrifa á máli einsog ensku eða spænsku sem hundruð milljóna manna geta lesið, á þá sem skrifa pólsku eða sænsku. Og að skrifa bókmenntir á þetta útkjálkamál íslenskuna (hversu gömul og eðalborin sem hún annars kann að vera) sem eitthvert brotabrot prómills af mannkyninu skilur, kann að virðast til lítils. Enda var svo komið 269
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.