Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 65

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 65
„Ljóðafugl lítinn ég geymi ..." Þráin eftir að brjóta mælikerið er náskyld þránni eftir að ná áfanga- staðnum, landi skáldskaparins, sbr. III. hluta Ijóðaflokksins. Til þess að gígjuslátturinn heyrist og skiljist verður skáldkonan að komast til fyrir- heitna landsins þar sem raddir hefðarinnar ná ekki lengur til hennar að villa um fyrir henni og þar sem henni er frjáls aðgangur að skáldskapnum. Á sama hátt verður hún að brjóta mælikerið til að ljós hennar, sem falið er undir kerinu, fái að lýsa mönnunum. Ljóðaflokknum lýkur í sömu óuppfylltu þrá eftir ljósi og frelsi og hann hófst á. Ljóðmælandinn lætur sig dreyma um frelsi en getur ekki slitið fjötrana: I draumi eg sá og sje þig, strönd, — hve sæll er hann, sem brýtur öll annarleg af anda bönd og yfir fals og haturs lönd á vængjum vorsins þýtur. Skáldkonan getur ekki slitið þau andlegu „annarlegu bönd" sem halda henni fanginni og fyrirheitna landið verður henni ekki annað en drauma- heimur. Ef ljóð Huldu um ófullnægða frelsisþrá og bælda sköpunargáfu í þessum þremur bókum, Kveeðum (1909) annars vegar og Segðu mjer að sunnan (1920) og Við ysta haf (1926) hins vegar, eru borin saman, kemur í ljós sársaukafull þróun. Ungu skáldkonunni sem yrkir Kvæði er ljóst að listamaðurinn þarf að njóta frelsis. Ljóðmælendur hennar njóta þess ekki en ástæður kúgunarinnar tengjast á einhvern hátt skorti þeirra á nauðsyn- legum eiginleikum. Skýrustu dæmin eru þegar þeir líkja sér við væng- brotna eða flugvana fugla sem horfa á eftir öðrum fuglum fljúga burt. Tvær seinni bækurnar birta hinsvegar vitund konu sem gerir sér ljósari grein fyrir eðli ófrelsis síns. Ófrelsið setur hún nú beinlínis í samhengi við hlutverkin sem karlahefðin læsir konur í, s.s. hlutverk ástkonu og móður, og meinar þeim þar með það frelsi sem listamanninum er nauðsynlegt, og hún finnur enga færa leið út, a.m.k. ekki í þessum heimi. í ríkjandi karlahefð, sem samsamar skáld karlkyni, er algengt að líkja skáldlegri sköpun við n.k. kynferðislegt ástarsamband karlkyns skálds og kvenkyns listagyðju. Þessi hugmynd er algeng í íslenskri ljóðagerð 19. aldar og birtist m.a. í þessari spaugilegu vísu Páls Ólafssonar úr bréfi til Jóns Olafssonar frá 1887: 327
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.