Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 114

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 114
Tímarit Máls og menningar mannlífsins. I öllu sem er á lífi er aldrei „allt" gefið fyrir fram, eða samkvæmt orðatiltækinu, „listin er spegill mannlífsins": „Spegill" gefur réttilega til kynna hversu brothætt þetta samband er og það hve sam- slungnar „myndin" og „spegilmyndin" eru. Annars konar viðhorf eru líka fyrir hendi: að líta á listina að mestu utan frá sem saklausa skemmtun eða afþreyingu. Eitthvað sem á að vera alger andstæða fræðilegrar hugsunar, kannski eitthvað sem fremur mætti fella undir að vera „fallegt" eða „sniðugt" eða annað í þeim dúr. Og því jafnvel vísað frá að list geti sjálf verið fræðigrein. (Sem hún auðvitað er og menn viðurkenna stundum að einhverju leyti ef þeir sjálfir fá „listadelluna".) Og geri hún sig líklega til að vera eitthvað annað en skrautverk, sem ekki skaðar að veki smá nautnafiðring, verði að telja það lýti eða vansmíð á tilteknu verki. En „afstöðuleysi" (stundum uppgert) í garð listar er jafnframt „ábyrgðarleysi" og „sinnuleysi" gagnvart lífinu sem hún sprettur úr. Hlutverk „lélegrar listar" er öðru fremur að tyggja ofan í upplifarann „eitthvað" sem honum er þegar fullvel kunnugt um. („Gervi- list" er „mötun" á „gervilífi".) En það er hins vegar sérkenni á list að vera ávallt pínulítið ný og því pínulítið til alls vís. I þessu litla nýja er að finna orsök þess af hverju svo margir eru smeykir við list og þar með líf hvers tíma. Á því hvernig menn bregðast við listinni má ráða hvers eðlis hún er. II. Það að hægt sé að einbeita sér við gefnar aðstæður er ekki aðeins keppikefli allra (lista)manna, heldur nauðsynlegt til þess að það, sem á eða þarf að segja nái að fullsegja sig í áþreifanlegu efni. Ef spurt væri hverjar væru gefnar aðstæður íslenskra listamanna nú á tímum yrði svarið (eftir nokkra umhugsun), að æ fleiri (lista)verk væru „hálfsögð". Þ.e. verk þar sem samband hugar og handar er tilviljanakennt; sjúkdómseinkenni á tímum þegar fólk finnur ekki nægilegan tíma til (nauðsynlegrar) ein- beitingar. I hverju horni er hálfsögð list. Islensk nútímamenning er hægt og hægt að fá á sig yfirbragð hálfkveðinnar vísu. En það umhugsunarverð- asta er, að menning einbeitingarleysisins virðist ekki geta gert sjálfri sér skil en flöktir þess í stað frá einu í annað og týnir sér smám saman. íslendingar (sem sést á listalífi þeirra) eru alltaf að týna sér meir og meir; „íslenskur veruleiki" er þeim nú þegar orðinn sleipur í höndum, fáséður feimnum augum, og orðfár á tæpitungu. „Týni" menn upprunanum, týna þeir um leið útlöndum og verða útlendingar í eigin landi. 376
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.