Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 94

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 94
Tímarit Máls og menningar evrópska sker sig úr hvað varðar þrjú atriði. I fyrsta lagi eru vísindin. Framþróun vísindanna, þeirra vísinda sem fleytt hafa okkur fram á öld tækni og kjarnorku, er sköpunarverk Evrópu. I öðru lagi er það tónlistin. Ég ætla ekki að fara að halda því fram að annarsstaðar sé tónlistin óþekkt fyrirbrigði! En eins margslungin, máttug og fullkomin tónlist er óhugs- andi í öðrum menningarsamfélögum. I þriðja lagi er það skáldsagan. Hvergi annarsstaðar hefur hún öðlast slíkan kraft, náð jafnmikilli fjöl- breytni og fullkomnun og hér í Evrópu. Vissulega má nefna fornskáld- söguna, þá japönsku eða kínversku, en þær eru einfaldlega ekki sambæri- legar. A hinn bóginn hafa ýmis önnur menningarsamfélög þróað eins langt, ef ekki lengra, aðrar tegundir listsköpunar, eins og ljóðlistina, byggingarlistina o.s.frv. Skáldsagan hefur því ákaflega mikilvægu hlutverki að gegna í Evrópu. Evrópski maðurinn hefur mótast af skáldsögunni, hann er barn skáldsög- unnar, við erum börn skáldsögunnar. Þú hefur sagt að nú sé ekki lengur hcegt að tala um skáldsöguna í þjóðlegu samhengi, heldur verði að setja hana í samhengi heimsbókmennt- anna. Hvað áttu við með þvíf Goethe var fyrstur manna til að vekja máls á þessu og raunar samdi hann dálitla kenningu í kringum þessa hugmynd. Hann sagði: „Við lifum á tímum heimsbókmennta en ekki á tímum þjóðarbókmennta." Þar á hann við að ef menn vilja skilja til hlítar listrænt gildi og merkingu einhvers verks, verða þeir að setja það í víðara samhengi, segjum evrópskt. Þetta tengist alveg því sem ég sagði áðan: skáldsagan er evrópskt sköpunarverk. Hún er samofin örlögum Evrópu og ef skáldsagan hverfur fer ekki hjá því að það hefur örlagaríkar afleiðingar fyrir evrópskan hugsunarhátt. Nú ert þú evrópskur rithöfundur eða nánar tiltekið miðevrópskur. Hver er sá menningararfur sem miðevrópska skáldsagan hefur látið okkur í té, okkur bórnum skáldsögunnar? Menningararfur miðevrópsku skáldsögunnar er einkum sköpunarverk einnar kynslóðar. Það er kynslóð þeirra rithöfunda sem fæddir eru í kring- um 1880. Einkum er þar um að ræða þrjá menn: Franz Kafka, Hermann Broch og Robert Musil. Ein hörmunga Evrópusógunnar, innrás Rússa í Tékkóslóvakíu árið 1968, kemur oft við sögu í verkum þínum. Nú upplifðir þú rússnesku innrásina á sínum tíma, er hxgt að kalla skáldsögur þínar sjálfsævisögu- legarf Nei, ekki er það nú. Hjá ýmsum núlifandi rithöfundum tekur sjálfsævi- sögulegi þátturinn æ meira rúm, en ég fyrir mína parta er ekkert sérlega hrifinn af þessari stefnu og það er ekki hægt að heimfæra hana upp á 356 ^
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.