Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 103

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 103
I staðinn fyrir formála Af samhenginu hjá Snorra er ljóst að hann skilur kenninguna „Dvalins drykkur" svo að það sé skáldamjöðurinn. Dvalinn er dvergur og „dverga- mjöður" er skáldskapur. Sýnist þá alveg ljóst að skilja beri orðin „rekkar nemi Dvalins drykk" eitthvað á þá leið að menn skuli læra vísuna. I fyrri vísuorðunum tveim kemur svo fyrir kenningin „bjórs brík" og getur merkt „kona". Greinilega er gripið niður í miðja málsgrein, og hugsanleg samantekt vísuorðanna væri þá: „Að lík bjórs bríkar og mitt væri borið í einn sal. Rekkar nemi Dvalins drykk." Þetta er gott og blessað, en hvar á „dauðs" heima? Og er það eignarfall af lýsingarorðinu „dauðr" eða nafnorðinu „dauðr" (= dauði)? Magnús Finnbogason setur það sem sjálfstætt lýsingarorð með „mitt": „lík mitt dauðs". Hermann Pálsson lætur það standa með Dvalins: „drykkur Dvalins dauðs". Af strákskap gekk undirritaður framhjá þessu orði í skýringum og beygði þannig hjá, kannski vegna þess að hann langaði til að setja orðið niður á þriðja staðinn: Er ekki „dauðs salur" einhverskonar „líkhús"? Þœttir úr sköpunarsögu verks Það er einatt haft fyrir satt á fræðibókum að sköpunarsögu Eddu megi rekja — og um leið skýra suma drætti verksins — á þennan hátt: Eftir utanför sína árið 1220 kvað Snorri lofkvæði mikið um Hákon Noregs- konung og Skúla jarl. Þetta kvæði nefndi hann Háttatal og var 102 erindi undir fjölskrúðugum bragarháttum. En við athugun komst hann að þeirri niðurstöðu að menn yrðu að kunna býsna margt fyrir sér í skáldskapar- fræðum til þess að geta skilið verk hans til fullnustu. Hann samdi því sérstakan formála að Háttatali, það sem nú heitir Skáldskaparmál í Eddu. Og enn komst hann í vanda: Til þess að menn skildu skáldamálið urðu þeir að kunna margt í goðafræði, og því prjónaði hann enn tvo kafla framan við Háttatal, formálann, sem nefndur er Prologus, og allýtarlega „goðafræði" sem nú heitir Gylfaginning. Hér skulu ekki bornar brigður á þessa kenningu. Margt í texta Eddu styður sköpunarsögu af þessu tagi, t.d. óþarfar endurtekningar, sem þykja benda til þess að verkið sé ekki „hugsað frá upphafi til loka" heldur orðið til á þann veg að höfundur sé að þreifa sig áfram. Hinsvegar er ekki víst að sagður sé nema hluti sögunnar með þessu. Anne Holtsmark, eddufræðing- urinn norski, hefur komist svo að orði um Gylfaginningu: „Þetta er norræn goðafræði eins góð og hægt var að skrifa hana 200 árum eftir kristnitökuna á Islandi." (Kulturhistorisk leksikon, III. bd. dálkur 477, „Edda — den yngre"). Hér mætti gjarna staldra við. 365
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.