Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 132

Tímarit Máls og menningar - 01.09.1985, Blaðsíða 132
Tímarit Máls og menningar andstæður eru þeir í eðli leiksins miklu fremur hliðstæður'. Báðir eru trúaðir, I fyrstu á ljóðið og lækningarmátt þess. Sú trú Williams helst út allan leikinn en trú Ezra greinist eða færist yfir á aðrar lækningaraðferðir á sviði hagfræði og stjórnmála. Bæði skáldin eru fyrir „frelsi" og mátt. Þörfin fyrir nýsköpun er hjá báðum og hún fer ekki fram bar- áttulaust. Með því að Ezra virðist vera meiri heimsmaður en William og þekkir End- urreisnina er hann fylgjandi stríði til að útiloka stríð. Að hans viti og lærdómi er stríð í þágu friðarins. I gerð Árna Ibsen er Ezra dálítið hvellandi bjalla í orðum sínum og ein- hæfur. En í framrás verksins gerist það sem Heraklítos frá Efesus hafði tekið eftir, að í heimi andans hverfur allt að andstæðu sinni, fyrir bragðið tekur Ezra völdin af Árna og gerir verk hans ekki aðeins gott til leiks heldur líka að heill- andi lesningu: því ef engin þróun hefði verið hjá Ezra, frá boðbera Ijóðlistar í upphafi, síðan hagfræði sem gerði hann að áróðursmanni en harmsögumanni í lokin er óvíst hvort leikurinn hefði heill- að. William er að vísu allan leikinn á svið- inu en það er Ezra sem heldur honum þar. William stendur þar í ljóðrænum tíma sem er fortíð í samtíð okkar. Jafn- framt standa skáldin í sögulegum tíma og eru tvær hliðar á Bandaríkjunum sem eru á góðri leið með að stjórna leik heimssögunnar. Þetta er líklega megin- tilgangur verksins, sá að bregða upp táknum en ekki það að segja sögu vin- áttu sem er harla dularfull og engin skýring fæst á. Ezra er bandaríska stefnan sem lagði heiminn undir sig með því að öðlast þekkingu á honum og sigraði hann í fyrstu með því að heilla hann með orð- list, svo með framleiðslu, síðan með vopnum. Aftur á móti er William tákn einangrunarstefnunnar. Þótt hún sé talin vera afturhaldssöm veldur hún því að með henni ná þjóðir tökum á andlegum verðmætum sínum. Það að þannig stefn- ur fari saman er forsenda fyrir því að stórþjóðir geti orðið heimsveldi. Þær ná tökum á eigin möguleikum heimafyrir og um leið á möguleikum sínum á sviði alþjóðamála. Þetta er meginþáttur leiks Árna: hinn pólitíski. Hann dulbýr skoðanir sínar með ljóðrænu yfirbragði, vegna þess að í ljóðleik er flétta orðanna fremur en söguþráðurinn það sem laðar áhorfand- ann að leiknum. Ljóðleikur er því að miklu leyti hugarleikhús hvers og eins. I lokin sveigist leikurinn á fjöll harmsins og lýsir hruni. Einræður Ezra verða í ætt við Manfreð og hann gengur örlítið á svið með stuðlunum. William kallar þetta að hann hafi fundið söng- röddina. Maður og hugmyndir eru í rúst. Það er kominn friður, fangelsun og formfesta á ný. Gömul kona gróðurset- ur tré fyrir friðinn, en höfundurinn er svo snjall (eða bölsýnn) að hann lætur tré friðarins valda stríði, vegna þess að það hjálpar köttunum að komast í (frið- ar)dúfurnar. Sú var í rauninni kenning Ezra sem hann hafði frá speki Endur- reisnarinnar: friður veldur stríði en stríð skapar frið. Hinn andríki og fjarsýni Ezra lítur nú á tréð og kettina sem góða líkingu í ljóði. En höfundur leiksins, Árni Ibsen, eykur andlega veislu áhorf- andans með því að láta William (sem er nærsýnn menningarlega séð) líta á þetta sem sannleik fyrir þá sök að hann sér það gerast fyrir utan gluggann en ekki í hugmyndaheimi eða heilabrotum um eðli stríða og friðar. 394
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.