Gripla - 20.12.2007, Page 186

Gripla - 20.12.2007, Page 186
GRIPLA og barokks; milli lærðra manna samtímans sem áttu latínuna sameiginlega en höfðu jafnframt allir áhrif á þróun bókmennta á móðurmálinu, hver á sínu svæði. Við þetta bætist svo hugmyndin um imitatio, að skáldið eigi að taka sér mikil skáld og höfunda til fyrirmyndar og líkja eftir þeim. Þannig voru höfundar eins og Cicero, Aristóteles, Tacitus, Seneca og Virgill fyrirmyndir skálda og lærðra manna um alla álfuna. Þannig eru margir sameiginlegir þræðir í evrópskri barokkmenningu. Hvað sem því líður hlaut rannsókn á hugsanlegum barokkeinkennum í íslenskri bókmenntasögu einkum að taka mið af því hvernig barokk hefur verið skilgreint og hvernig það birtist á hinu norður-evrópskra menningarsvæði. Andmælandi minn er þeirrar skoðunar að betur hefði þurft að ræða þá staðreynd að mælskufræðin á sér langa sögu og því hæpið að tengja retorísk stílbrögð eingöngu við barokktímann, eða telja þau sérstakt einkenni tímabilsins. Vandamálið sem andmælandi minn víkur hér að á almennt við um barokkrannsóknir, jafnt í Þýskalandi og annars staðar, og er víða tekið til um- ræðu í þeim ritum sem ég vitna til í bók minni. Það tengist jafnframt afmörkun barokksins frá miðaldabókmenntum. Hann telur einnig að ég hefði átt að ræða ítarlegar spurningar sem varða almenna bókmenntafræði, svo sem hvort mælskufræðin hafi raunverulega haft jafn víðtæk áhrif á bókmenntir, bæði á barokktímanum, og fyrr og síðar, og oft er haldið fram. Þótt umrædd atriði séu ekki tekin sérstaklega fyrir er vikið að þeim, t.d. í upphafi kaflans Orðsins list á lærdómsöld þar sem segir að mælskufræðin hafi „mótað alla hugsun um mál og stíl á Vesturlöndum frá því á fimmtu öld fyrir Krist og fram á nítjándu öld“ (bls. 69) en jafnframt bent á (með tilvísunum til þýskra og íslenskra fræðimanna) að aldrei hafi verið samdar jafnmargar kennslubækur í mælskufræði og á því tímabili sem kennt er við húmanisma og barokk (bls. 77). Að mínu mati var mikilvægast að ég gæti með rannsókn minni sýnt fram á að mælskufræðin gegndi lykilhlutverki í því sem ritað var á íslensku á dögum sr. Hallgríms en það hafði verið dregið í efa, t.d. af Wilhelm Friese (1968:126). Ég lagði mig því alla fram um að sýna fram á gildi og mikilvægi mælskufræðinnar í þeim textum sem ég fjallaði um. Þá telur prófessor Glauser að eðlilegt hefði verið að fjalla meira í rit- gerðinni um verk Jóns biskups Vídalíns (1666–1720), enda er hann annar mikilvægasti fulltrúi barokksins á Íslandi. Telur hann að miðað við það rúm sem umfjöllun um verk Magnúsar Ólafssonar og Stefáns Ólafssonar fá, hefði verið eðlilegt að ræða nánar um Jón Vídalín. Þetta er mjög eðlilegt sjónarmið en ég hef mér það einkum til málsvarnar að á undanförnum árum hefur afar lítið verið fjallað um verk Magnúsar og Stefáns. Hins vegar var Vídalíns- 184
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164
Page 165
Page 166
Page 167
Page 168
Page 169
Page 170
Page 171
Page 172
Page 173
Page 174
Page 175
Page 176
Page 177
Page 178
Page 179
Page 180
Page 181
Page 182
Page 183
Page 184
Page 185
Page 186
Page 187
Page 188
Page 189
Page 190
Page 191
Page 192
Page 193
Page 194
Page 195
Page 196
Page 197
Page 198
Page 199
Page 200
Page 201
Page 202
Page 203
Page 204
Page 205
Page 206
Page 207
Page 208
Page 209
Page 210

x

Gripla

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Gripla
https://timarit.is/publication/579

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.