Skáldskaparmál - 01.01.1994, Síða 242

Skáldskaparmál - 01.01.1994, Síða 242
240 Ritdómar honum tekist að draga upp margslungnari og afstæðari mynd af tengslum frásagnar og virðingar. Yngri sögurnar, sem höfundur lætur að mestu hjá líða að fjalla um, eru fullar af efasemdum um frásagnarhefð og gildismat og því hefðu þær getað bætt ýmsum dráttum í myndina. Þar sem höfundur kynnir í inngangi viðfangsefni, markmið og viðhorf, auk yfirlits yfir efnið talar hann um „þessar um það bil 35 lausamálsfrásagnir“ (bls. 13). Við fyrstu sýn er það ef til vill ekki tiltökumál þótt viðfangsefnið sé ekki afmarkað nánar. Allir vita hvað um er að ræða. íslendingasögurnar eru 36—40 talsins samkvæmt hefðbundnum skilningi, 36 hjá Kurt Schier, 38 í útgáfu íslenskra fornrita og 40 hjá útgefendum Svarts á hvítu. Talan fer eftir því hverjum augum menn líta fáeinar sögur sem eru á mörkum þáttar og sögu. Sögurnar eru taldar ritaðar á 13. og 14. öld, nú orðið er vissara að taka ekki of stórt upp í sig í þeim efnum. í heimildaskrá og texta minnist höfundur á 27-28 sögur, Króka-Refs saga er tilgreind í heimildaskrá en ekki í atriðisorðaskrá og því er öfugt farið með Heiðarvíga sögu, hún er ekki í heimildaskrá en er nefnd í texta. Það liggja því 7-13 sögur óbættar hjá garði, eftir því við hvaða fjölda er miðað. Nú væri það í sjálfu sér allt í lagi, þessi fjöldi ætti að gefa skýra mynd af heildinni, þótt sögur séu afar ólíkar innbyrðis. Félagsvísindastofnun hefði sjálfsagt tekið minna úrtak. Hins vegar er það svo, að þær sögur sem ekki eru nefndar eru allar taldar frá 14. öld. Yfirleitt er 14. öld talin hnignunarskeið og venjan að láta flestar sögur í friði frá þeirri öld nema Grettlu. Höfúndur talar undantekningarlítið um íslendinga- sögur án þess að taka nokkuð nánar fram um greinina í heild, hvort sögurnar séu ritaðar á 100 eða 200 árum. Því er ljóst að viðfangsefni hans er, eins og nefnt hefur verið, hin hefðbundna glansmynd af íslendingasögum þar sem hið „besta“ er valið úr. Með tilliti til breyttra viðhorfa á síðustu árum og áratugum er óeðlilegt að standa þannig að verki. Þó margt sé umdeilanlegt af þeim skoðunum sem fram hafa komið undanfarna áratugi hafa þær þó breytt ýmsu og dregið í efa viðteknar hugmyndir um bókmenntagreinina sem slíka, skilgreiningu hennar og frásagn- arlega úrvinnslu. Formgerðargreining og skyldar aðferðir hafa dregið fram nýjar hugmyndir um mótun frásagna og dregið í efa hefðbundin mörk milli greina (T.M. Andersson, Lars Lönnroth, Carol Clover o.fl.). Þá má nefna yngingu Fóstbræðra sögu, greiningu Helgu Kress á paródísku inntaki sömu sögu og nokkrar greinar í fyrsta hefti Skáldskaparmála sem fjalla bæði um aldursgreiningu sagna og frásagnarhátt þeirra. Höfundur drepur í inngangi á hin klassísku textafræðilegu vandamál, sveiflur í aldursgreiningu, höfundarleysið og skort á upprunalegum gerðum. Því hefði verið í lófa lagið að gera betri grein fyrir íslendingasögunum í heild og margvís- legum hugmyndum um frásagnarleg einkenni þeirra. Hann segir líka í inngangi að það sé tímaskekkja að spyrja hvort sögurnar séu söguleg verk (historieskrivning) eða hvort þær séu skáldaðar lausamálssögur, nokkrum öldum eldri en lausamáls- skáldsagan. Það er rangt. I hinum yngri sögum má einmitt sjá einkenni sem voru mikilvægir þættir í þróun skáldsögunnar. Hið næsta sem hann kemst að fjalla um hinar yngri sögur er á bls. 90-91 þar sem hann segir: „Et par generationer efter
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200
Síða 201
Síða 202
Síða 203
Síða 204
Síða 205
Síða 206
Síða 207
Síða 208
Síða 209
Síða 210
Síða 211
Síða 212
Síða 213
Síða 214
Síða 215
Síða 216
Síða 217
Síða 218
Síða 219
Síða 220
Síða 221
Síða 222
Síða 223
Síða 224
Síða 225
Síða 226
Síða 227
Síða 228
Síða 229
Síða 230
Síða 231
Síða 232
Síða 233
Síða 234
Síða 235
Síða 236
Síða 237
Síða 238
Síða 239
Síða 240
Síða 241
Síða 242
Síða 243
Síða 244
Síða 245
Síða 246
Síða 247
Síða 248
Síða 249
Síða 250
Síða 251
Síða 252
Síða 253
Síða 254
Síða 255
Síða 256
Síða 257
Síða 258
Síða 259
Síða 260

x

Skáldskaparmál

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Skáldskaparmál
https://timarit.is/publication/1141

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.