Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.06.2017, Blaðsíða 142

Tímarit Máls og menningar - 01.06.2017, Blaðsíða 142
U m s a g n i r u m b æ k u r 142 TMM 2017 · 2 svo sem endasleppu símtali hans við Geirmund sjálfan, og gengur hún eins og rauður þráður gegnum alla bókina, kannske mætti segja að hún myndi sér- stakt „lag“ í verkinu (sjá um það hér á eftir). En hún er athyglisverð í sjálfu sér, burtséð frá öðru. En hvaða aðferðum getur Bergsveinn beitt til að ráða þessar áleitnu gátur? Ef skyggnst er inn í þá vistarveru sem hann hefur valið sér, mæta augunum fyrst kort með áfestum teiknibólum hingað og þangað, og koma þar einna skýrast fram þær hliðstæður sem eru milli aðferða Bergsveins og hugmynda hinna frönsku sagnfræðinga og sögu- spekinga. Fræðimenn „Annálahreyfing- arinnar“ lögðu nefnilega höfuðáherslu á landafræði sem ein mikilvægustu hjálp- arvísindi sagnfræðinnar, ekki af því að allir atburðir sögunnar „gerast einhvers staðar“, eins og menn hafa alltaf gert sér grein fyrir, heldur af því að í augum þeirra gat hún leitt í ljós sitt af hverju sem annars var hulið. Eitt af því sem þeir vildu rannsaka sérstaklega voru leiðir og leiðakerfi fyrri tíma, þessi atriði gáfu þeim mikilvægar upplýsingar um atvinnulíf og jafnvel sitthvað fleira, svo sem útbreiðslu kviksagna og orð- róms. Þessi rannsókn leiða og leiðakerfis er upphafið að fræðimennsku Bergsveins í verkinu og að vissu leyti burðarásinn, því svo virðist sem hún fleyti honum lengst áfram. Þetta tekur hann skýrt fram sjálfur strax í upphafi verksins: Einhvern tíma upp úr 1990 (…) afritaði ég stórt kort af Vestfjörðum og hengdi það á korktöflu. Mér til gamans fór ég að merkja staði á kortinu með teiknibólum þegar ég komst að því að þar hefði búið fólk sem samkvæmt heimildum tilheyrði liði Geirmundar. Brátt fór áhugavert mynstur að koma í ljós, mynstur sem ég tók að efast um að sagnaritarar miðalda hafi nokkru sinni komið auga á: Staðsetning þeirra jarða sem tilheyrðu Geirmundi þjónaði greinilega hagnýtum tilgangi. Býlin stóðu við ýmsar götur og gamla fjallvegi frá Hornströndum, en alla vegi bar að sama stað; höfuðbóli Geirmundar við Breiðafjörð! Það rann upp fyrir mér að líklega hefðu vegirnir verið nýttir til vöruflutninga og þar sem vegirnir voru margir og nýttir af fjölda manns, benti það til þess að um dýrmætan varning eða afurðir hefði verið að ræða.“ (bls. 22–23). Þetta er þó ekki allt og sumt, því þegar hann lítur aftur til þessarar vinnu sinn- ar með „teiknibólur og þolinmæði“ bætir hann við: Síðar ferðaðist ég um nokkrar af þessum heiðargötum til að sjá sjálfur hvort það væri rétt til getið að þetta væru vegir sem hentuðu fyrir umferð klyfjaðra hesta.“ (bls. 280). Landafræðin kemur höfundi að enn frekari notum því hann gerir saman- burðarrannsókn á örnefnum í Roga- landi í Suðvestur-Noregi og í landnáms- kjarna Geirmundar til að fá nákvæmari upplýsingar um uppruna hans, og geng- ur þá útfrá þeirri staðreynd að útflytj- endur fara ekki aðeins með muni sína með sér heldur hafa þeir líka oft á tíðum örnefni með í farteskinu (sbr. bls. 41). Og því má einnig bæta við að vettvangs- rannsóknirnar gengu lengra en það eitt að þræða heiðargötur, höfundur spreytti sig líka við lýsisbræðslu, og væri hætt við að ýmsir sagnfræðingar myndu ekki spjara sig vel ef ætti að prófa þá í slíkum verknaði. Á þennan hátt má fá mikið magn af upplýsingum sem ekki lágu áður ljósar fyrir, en með þeim er þó ekki enn fengið svar við hinum ýmsu tilvistarspurning- um höfundar, eftir er að gera úr þeim samfellda sögu. Til þess kann hann eina
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.