Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.06.2017, Qupperneq 142

Tímarit Máls og menningar - 01.06.2017, Qupperneq 142
U m s a g n i r u m b æ k u r 142 TMM 2017 · 2 svo sem endasleppu símtali hans við Geirmund sjálfan, og gengur hún eins og rauður þráður gegnum alla bókina, kannske mætti segja að hún myndi sér- stakt „lag“ í verkinu (sjá um það hér á eftir). En hún er athyglisverð í sjálfu sér, burtséð frá öðru. En hvaða aðferðum getur Bergsveinn beitt til að ráða þessar áleitnu gátur? Ef skyggnst er inn í þá vistarveru sem hann hefur valið sér, mæta augunum fyrst kort með áfestum teiknibólum hingað og þangað, og koma þar einna skýrast fram þær hliðstæður sem eru milli aðferða Bergsveins og hugmynda hinna frönsku sagnfræðinga og sögu- spekinga. Fræðimenn „Annálahreyfing- arinnar“ lögðu nefnilega höfuðáherslu á landafræði sem ein mikilvægustu hjálp- arvísindi sagnfræðinnar, ekki af því að allir atburðir sögunnar „gerast einhvers staðar“, eins og menn hafa alltaf gert sér grein fyrir, heldur af því að í augum þeirra gat hún leitt í ljós sitt af hverju sem annars var hulið. Eitt af því sem þeir vildu rannsaka sérstaklega voru leiðir og leiðakerfi fyrri tíma, þessi atriði gáfu þeim mikilvægar upplýsingar um atvinnulíf og jafnvel sitthvað fleira, svo sem útbreiðslu kviksagna og orð- róms. Þessi rannsókn leiða og leiðakerfis er upphafið að fræðimennsku Bergsveins í verkinu og að vissu leyti burðarásinn, því svo virðist sem hún fleyti honum lengst áfram. Þetta tekur hann skýrt fram sjálfur strax í upphafi verksins: Einhvern tíma upp úr 1990 (…) afritaði ég stórt kort af Vestfjörðum og hengdi það á korktöflu. Mér til gamans fór ég að merkja staði á kortinu með teiknibólum þegar ég komst að því að þar hefði búið fólk sem samkvæmt heimildum tilheyrði liði Geirmundar. Brátt fór áhugavert mynstur að koma í ljós, mynstur sem ég tók að efast um að sagnaritarar miðalda hafi nokkru sinni komið auga á: Staðsetning þeirra jarða sem tilheyrðu Geirmundi þjónaði greinilega hagnýtum tilgangi. Býlin stóðu við ýmsar götur og gamla fjallvegi frá Hornströndum, en alla vegi bar að sama stað; höfuðbóli Geirmundar við Breiðafjörð! Það rann upp fyrir mér að líklega hefðu vegirnir verið nýttir til vöruflutninga og þar sem vegirnir voru margir og nýttir af fjölda manns, benti það til þess að um dýrmætan varning eða afurðir hefði verið að ræða.“ (bls. 22–23). Þetta er þó ekki allt og sumt, því þegar hann lítur aftur til þessarar vinnu sinn- ar með „teiknibólur og þolinmæði“ bætir hann við: Síðar ferðaðist ég um nokkrar af þessum heiðargötum til að sjá sjálfur hvort það væri rétt til getið að þetta væru vegir sem hentuðu fyrir umferð klyfjaðra hesta.“ (bls. 280). Landafræðin kemur höfundi að enn frekari notum því hann gerir saman- burðarrannsókn á örnefnum í Roga- landi í Suðvestur-Noregi og í landnáms- kjarna Geirmundar til að fá nákvæmari upplýsingar um uppruna hans, og geng- ur þá útfrá þeirri staðreynd að útflytj- endur fara ekki aðeins með muni sína með sér heldur hafa þeir líka oft á tíðum örnefni með í farteskinu (sbr. bls. 41). Og því má einnig bæta við að vettvangs- rannsóknirnar gengu lengra en það eitt að þræða heiðargötur, höfundur spreytti sig líka við lýsisbræðslu, og væri hætt við að ýmsir sagnfræðingar myndu ekki spjara sig vel ef ætti að prófa þá í slíkum verknaði. Á þennan hátt má fá mikið magn af upplýsingum sem ekki lágu áður ljósar fyrir, en með þeim er þó ekki enn fengið svar við hinum ýmsu tilvistarspurning- um höfundar, eftir er að gera úr þeim samfellda sögu. Til þess kann hann eina
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151

x

Tímarit Máls og menningar

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.