Fróðskaparrit - 01.01.1989, Page 44

Fróðskaparrit - 01.01.1989, Page 44
48 FØROYSKA MÁLNEVNDIN í málsligari uppaling. Men haðan fáa tey tíverri ov mikið av gróti fyri breyð. At sjón- varpið roynist endurvarpingarstøð fyri danskt sjónvarp er einki minni enn ein van- lukka fyri málmenningina hjá ungum og til- komnum við; málið verða vit alla tíðina at umsita og væla um, skal tað ikki fara av lagi, eisini hjá teimum vaksnu. Hvussu fremm- anda t.e. danska, sjónvarpsevnið virkar á hugtakagerðina hjá børnunum kunnu vit hugsa okkum til - kanningar eru vist tíverri ongar gjørdar, men væl ber til at gjøtla um kortini. Tað ið sáað verður í hitt kvæma barnasinnið kemur upp so ella so. Eitt dømi skal eg nevna, sum eg haldi sigur meira enn drúgvar hugleiðingar. I eini framhaldssend- ing í sjónvarpinum um jørðina og lívslík- indini á henni var sum vant donsk frágreið- ing havd afturvið. Eina ferð kom fyri á myndini ein ávísur fiskur, og danskur frá- søgumaðurin nevnir hetta stenbider, sum tað eitur á donskum. I huganum á føroyska barninum, ið hyggur at, rekur kanska før- oyska fiskanavnið steinbítur, og ikki skuldi verið løgið um tað heldur fyri við seg sjálvt: So hatta er steinbítur, og leggur sær tað í geyma. Tað verður helst ikki lítið stríð hjá tí at venja seg við, at steinbítur er heilt annar fiskur, og at hesin fiskurin, ið danin nevndi stenbider, á føroyskum eitur rognkelsi. Um hesin føroyski fjølmiðil, ið vera skal, hevði sum fremsta mál at lívga føroyskt mál, nýtti hann tað sum eitt kærkomið høvi at latið køn fólk týtt og umskrivað talaðu frágreið- ingina og lisið hana aftur við myndasýning- ini. Hevði ein sovorðin frágreiðing verið væl gjørd og framborin, mundi hon verið til ómetaligan bata fyri málmenningina hjá børnum og unglingum - og tilkomnum við, tí eingin er ov gamal gott at læra. Og tað eigur at vera eitt krav, ið ongantíð tagnar, at á fremmandum tilfari, ið sent verður í sjón- varpinum, eigur at standa føroyskur undir- tekstur. Henda ómegdin at tveita sendingar við donskum tekstum á bandsýnaran kann ikki vera varandi málstevna hjá Sjónvarpi Føroya - her eigur einki at verða spart. Av tí at málsliga uppalingarumhvørvið er so broytt í grund, er tørvurin so mikið størri á dyggari málsligari leiðbeining bæði til ein- staklingin og almennar stovnar og fjølmiðlar, ið meir enn alt annað eiga málið - og tað er stór ábyrgd, tí sum málið er í bløðum og útvarpi og sjónvarpi, soleiðis verður tað hjá fjøldini. Her er tað, at ein ráðgevandi stovnur, sum ein málnevnd er, hevur sína fremstu treyt. Men eitt sigi eg beinan vegin, at eingin mis- fatan skal vera úr. Málnevndin ætlar ikki at taka av øðrum, ið góð eru í ráðum í mál- spurningum. Tílíkum fólkum er ogn í, og tíbetur eiga vit ikki so fá um alt landið, ið hava málsligar gripir at lata frá sær. Tað er oman á tað dygdargóða, ið til er í livandi føroyskum máli, at málnevndin sær sum sítt hægsta mið at byggja. Tað eigur og má vera tað haldgóða støðið, tí annars stóð húsið á kyksendi. Málnevndini er tað til eydnu lagað at hava fingið innivist í sama húsi sum Før- oyamálsdeildin heldur til í, og har hevur hon atgongd at tí virðismikla seðlasavninum til føroyska orðabók og kann gera sær nýtslu úr tí í ráðgevingini. Her skal eg eisini nevna, at vit vænta okkum nógv av orðasøvnunum eftir Tórarinn Evensen og faðir hansara A.C. Evensen, sum landsstýrið og Orða- bókagrunnurin hava keypt frá arvinga Tór- arins. Tórarinn arbeiddi alla ævi sína við at savna til danska-føroyska orðabók. Hann hevur trálisið tað nógva eftir okkara góðu høvundar við tí í huga at finna týðingar av donskum orðum og orðafellum, og tað er
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154

x

Fróðskaparrit

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Fróðskaparrit
https://timarit.is/publication/15

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.