Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 37

Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 37
Nýjasta tækni og vísindi Hugur hvors ílokks sem þar tekst á. Með nokkurri einföldun má þó segja að í öðrum flokknum séu þeir sem telja að vísindaleg þekking sé (eða eigi að vera) hlutlæg og hlutlaus, og í hinum flokknum séu þeir sem telja að vísindaleg þekking sé óhjákvæmilega huglæg (eða öllu heldur af- sprengi menningar og samfélags) og gildishlaðin. Hinir fyrri álíta vís- indalega þekkingu samsvara raunveruleikanum eins og hann er í raun og veru óháð mannshuga og samfélagi, þeir treysta á skynsem- ina og bera mikla virðingu fyrir vísindunum. Hinir síðari álíta vís- indalega þekkingu mótast af samfélagi og menningu, þeir gagnrýna ofurtrú á mátt skynsemi og rökhugsunar (sem er rakin til upplýsing- arinnar og jafnvel til Platons) og vilja sumir steypa vísindunum af stalli sem hreinni og jafnvel heilagri sannleiksleit. Steindór tekur mjög ákveðna afstöðu með seinni flokknum í þessum fræðilegu og (ekki síður) pólitísku átökum. Hann setur raunvísinda- menn í fyrri flokkinn og raunvísindafræðinga í seinni flokkinn. (Þ.e. þá sagnfræðinga, heimspekinga, félagsfræðinga og fleiri sem hafa vís- indin að viðfangsefni sínu. Þess verður þó að geta að í fyrri flokknum eru margir vísindaheimspekingar og mig grunar að þar séu líka all- margir vísindasagnfræðingar og vísindafélagsfræðingar). I upphafi þriðja kafla, sem nefhist „Vísindatrúin", segir Steindór að raunvís- indamenn séu nú „að verja rétttrúnaðinn sem felst í hugmyndinni um hlutlægan raunveruleika ..." (Genin okkar, bls. 78). Raunvísindamenn boða sem sé það fagnaðarerindi að vísindaleg þekking byggi á hlut- lægum veruleika, en ekki á tilviljanakenndum öflum menningar og samfélags. Plokkaskiptingin sem ég lýsi hér að framan er einfölduð um of. Margir sem gagnrýna vísindin vilja ekki kannast við að bera litla virðingu fyrir vísindunum, né að hafa neitt á móti skynseminni. Þeir halda því ekki fram að vísindaleg þekking sé huglæg, heldur vilja hafna greinarmuninum á huglægu og hlutlægu. Þeir gætu jafnvel sagt að vísindin segi okkur heilmikið um hvernig veruleikinn er, þrátt fyrir að vísindastarfsemi hvíli nauðsynlega á félagslegum, menning- arlegum, sögulegum og jafnvel pólitískum grunni. Eg held að Stein- dór gæti til dæmis sjálfur samþykkt þetta allt. Það er einnig varasöm einföldun að lýsa öllum verjendum vísindanna sem trúboðum, sem boði blinda trú á vísindin og guð Sigurðsson: „Framfarir, hugsanafrelsi og rofabörð: Hugleiðingar um vísinda- og tæknisögu." íslenskir Sagnfræðingar: Seinna bindi: Viðhorfog rannsóknir. Ritstjórar Loftur Guttormsson o.fl. (Reykjavík: Mál og mynd 2002), bls. 433-440. 35
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.