Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 53

Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 53
Refir og broddgeltir, dýrlingur og snákur Hugur Síðan tekur hann til við langa og hugvitssamlega leit að leiðum til að smætta íbyggnar setningar - eins og „Tumi heldur að Cíceró hafi ákært Catilínu" - í aðrar sem eru það ekki. (Kannski við ættum að kalla hinar síðarnefhdu ábyggnar setningar. Þær heita „extensional sentences" á ensku.) Leitin ber engan árangur, sama hve snjöllum brögðum er beitt. Nið- urstaðan verður því hin sama og hjá Brentano, en mun vandlegar rökstudd.16 íbyggni er ósmættanleg. Nema hvað Quine dregur allt aðra álykun af þessari niðurstöðu en Brentano gerði. Brentano hélt hún sýndi að við kæmumst ekki hjá að leggja stund á sjálfstæða sál- arfræði sem setti fram kenningar um íbyggin fyrirbæri eins og skoð- un, ætlun, von og ótta. Quine telur sig hafa leitt í ljós að íbyggnar setningar verði ekki réttlættar með skýrum rökum fyrst þær eru ósmættanlegar, og að sjálfstæð sálarfræði sé tálsýn.17 Anscombe fékkst ekki við eiginlega rökfræði, sögðum við, þótt það kæmi fyrir að hún velti fyrir sér einstökum rökfræðilegum ráðgátum af mikilli snerpu. (Kannski má geta þess að maður hennar Peter Geach er einkanlega rökfræðingur, og hann var í áratugi náinn vinur Quines.18) En við nefhdum „Siðfræði nútímans" sem þykir hafa mark- að tímamót í siðfræði. Sú ritgerð var upphaflega ekki nema erindi flutt hjá stúdentafélagi í Oxford. Hún er samt sögulegt upphaf dygða- fræði nútímans. Þar gagnrýnir Anscombe greinarmun Humes á stað- reyndum og verðmætum fyrir að vera vanhugsaður, skyldusiðfræði Kants og annarra fyrir að styðjast við óréttlætanlega samlíkingu sið- ferðis og löggjafar, og allan þorra siðfræðinga á tuttugustu öld, hvort sem þeir fylgja nytjastefhu eða ekki, fyrir að játast leikslokahug- myndum sem hún kallaði svo (e. consequentialism). Hún taldi sig hafa lagt megnið af allri viðtekinni siðfræði í rúst, og sagði að siðfræðin mundi ekki rísa úr þeim rústum aftur fyrr en tekizt hefði að leggja grundvöll að henni með nýrri heimspekilegri sálarfræði. Heimspeki- leg sálarfræði varð síðan eitt helzta viðfangsefni Anscombe. Það var einmitt sálarfræði af því tæi sem Quine hélt að væri tálsýn. Anscombe er í mestum metum fyrir kenningar sínar um ætlun eða ásetning. Þær tengjast siðfræði hennar með ýmsum hætti. Bók henn- ar Intention (Ætlun) sem út kom 1957 sætti miklum tíðindum í allri 16 17 18 Sjá Word and Object, fiórða, fimmta og sjötta kafla, §§17-47, 80-232. Word and Object §31 og 35, 147 og 166-167. Síðast þegar ég vissi til voru uppi ráðagerðir um að prenta að minnsta kosti hluta af bréfaskiptum Quines og Geach um rökfræði. Bréfaskipti Quines og Rudolfs Carnap voru prentuð fyrir nokkrum árum. 51
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.