Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 116

Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 116
Hugur Svanborg Sigmarsdóttir indasáttmálar Sameinuðu Þjóðanna sníða þeim og í það form sem best er talið henta. Þau réttindi sem við teljum til mannréttinda eru einungis dæmi um hvers við getum krafist okkur til handa en þau eru ekki nauðsynleg réttindi, þar sem aðrar leiðir eru færar til rökstuðn- ings þeim en nú eru ríkjandi. Vegna þess rúms sem umræðan um mannréttindi tekur, ekki síst í alþjóðastjórnmálum og alþjóðasam- skiptum þar sem t.d. krafan um afdráttarlaust sjálfræði ríkja virðist vera að víkja fyrir kröfum um íhlutun alþjóðasamfélagsins til að tryggja að mannréttindi séu virt, er vert að staldra við öðru hvoru og velta fyrir sér hver þróun þeirra hefur verið og hverja við teljum hana eiga að vera. Þetta á ekki síður við einmitt núna, þegar vestræn sam- félög standa frammi fyrir því að endurmeta hvernig eigi að samræma annars vegar kröfuna um verndun öryggis borgaranna og hins vegar kröfuna um verndun réttinda þeirra. Uppruni mannréttinda og klassísk gagnrýni Upphaf mannréttindakenninga hefur verið kennt við Locke og frjáls- lyndiskenningar stjórnmála, tvær gerðir kenninga sem hafa haldist í hendur allt til okkar tíma.2 Kenningar Thomasar Hobbes (1588-1679) og Johns Lockes (1632-1704) um samfélagssáttmála gerðu kennismíðar um réttindi einstaklingsins mögulegar. Megin- breytingarnar sem urðu þar á, ef miðað er við eldri kenningar, eru annars vegar áherslurnar á einstaklinginn sem grunneiningu samfé- lagsins og hins vegar áherslurnar á að allir menn séu fæddir jafnir. Þrátt fyrir að Hobbes hafi fyrr komið til sögunnar með kenningu sem grundvallaðist á náttúrurétti, þykir hann líklega of öfgakenndur til að vera nefhdur sem upphafsmaður mannréttinda. í kenningum hans eru skyldur þó undirokaðar af réttindum en ekki öfugt líkt og hjá Locke. Samkvæmt Hobbes eru réttindi jafhframt ótakmörkuð og ekki leidd af vilja Guðs.3 Kenningar Lockes hafa aftur á móti þurft á 2 Sumir, eins og t.d. John Finnis, halda því fram að náttúruleg réttindi sé mun eldra hugtak og til að skilja það eigi t.d. að skoða betur verk Tómasar frá Ak- vínó og þá sérstaklega Summa Theologica. Sjá 1980 Natural Law and Nat- ural Rights. Clarendon Press, Oxford og 1998 Aquinas; Moral, Political, and Legal Theory. Oxford University Press, Oxford. Ég tel að frá náttúrurétti Tómasar frá Akvínó sé í raun aðeins hægt að leiða skyldur borgaranna gagn- vart hinu veraldlega og andlega valdi, en engin réttindi. 3 Thomas Hobbes 1651. Leviathan (Ritstj. Richard Tuck). Cambridge Univer- sity Press, Cambridge, 1996. Sérstaklega 14. kafli: „Náttúruleg réttindi, sem 114
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.