Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 164

Hugur - 01.06.2002, Blaðsíða 164
Hugur Kristján G. Arngrímsson En eins og Gadamer bendir á eru þessum skilningi á eðli tungu- málsins ströng takmörk sett. Til þess að geta „notað" tungumál eins og verkfæri þyrftum við að geta nálgast það úr tiltekinni átt og þannig vera í aðstöðu til að geta ákveðið hvort við notum það eða ekki. En þessa ákvörðun yrðum við að taka á einhverju ákveðnu formi og það form myndi óhjákvæmilega vera tungumál. Þannig höfum við enga upphafsstöðu utan tungumálsins, stöðu þaðan sem við myndum seilast eftir tungumálinu, ef svo má að orði komast, því að við erum aldrei stödd frammi fyrir heiminum í ástandi orð- leysis, meðvitund þreifandi eftir verkfæri skilningsgáfunnar. Það er heldur svo að í því að við vitum af sjálfum okkur og í því að við vitum af heiminum erum við alltaf þegar umkringd því tungumáli sem er okkar eigið.20 Það sem Gadamer vill sýna fram á, er að þetta „ástand orðleysis" geti ekki verið raunveruleiki en yrði að geta verið raunveruleiki ef verk- færisviðhorfið til tungumálsins á að ganga upp. Gadamer hefur enn- fremur bent á, að sjálfsgleymi, eða sjálfsvitundarleysi tungumálsins skipti hér máli, það er að segja, að það sé eins og við gerum okkur ekki grein fyrir því að þegar við tölum um tungumálið erum við þegar inn- an þess. „Til eðlis tungumálsins heyrir nefnilega beinlínis botnlaust meðvitundarleysi þess um sjálft sig."21 Það er einmitt þetta tungu- málsástand, sem vitund manns er þegar í, sem kemur í veg fyrir að maður geti hoppað háðslega upp úr hlutskipti sínu. Það er svona, seg- ir Gadamer, sem hefðin heldur manni í greipum sínum. En eru þessi rök Gadamers sannfærandi? Vandinn við að svara þeirri spurningu er ekki síst sá, að hann setur ekki fram nákvæma, formlega röksemdafærslu, og stundum býður hann ekki upp á annað en fullyrðingar er bjóða heim gagnrýni sem hann gerir þó enga til- raun til að sjá fyrir. Til dæmis mætti velta fyrir sér hvort það sé ekki einfaldlega hægt að komast að því með athugunum að það sé stað- reynd að nýfædd börn uppgötvi í raun að þau eru „stödd frammi fyr- ir heiminum í ástandi orðleysis, meðvitund þreifandi", það er, einmitt í því ástandi sem Gadamer fullyrðir að sé óhugsandi. Fyrir hönd Gad- amers mætti svara þessari gagnrýni á þá leið, að þótt ungabörn hafi vitund megi efast stórlega um að þau byrji meðvitað að nota tungu- málið, svona eins og maður myndi meðvitað taka sér hamar í hönd og 20 Sama rit, bls. 168. 21 Sama rit, bls. 167. 162
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.